Door Marc van OostendorpIn mijn vijfde en laatste college voor de Universiteit van Nederland behandel ik talen die bestaan uit muzieknoten of uit bedachte woorden – en laat zien hoe ook zulke talen van alles over onszelf vertellen. Ook speel ik op mijn viool en zing ik. Alles voor het internet! … [Lees meer...] overZouden we een perfecte taal kunnen bedenken?
taalkunde
Postscriptum: is de gebruiksgebaseerde taalkunde een kaas met (parasitaire) gaten?
Door Freek Van de VeldeRiny Huijbregts (RH) heeft een reactie geschreven op een eerdere post op Neder-L van mijn hand. Dat stuk bevat een (wellicht ironische) beschuldiging van blasfemie in de titel, en heeft als ondertitel ‘Een Naschrift’, zodat het lijkt alsof hiermee de discussie gesloten is. ‘Roma locuta, causa finita’. Ik wil toch graag nog op een paar punten reageren. Ik … [Lees meer...] overPostscriptum: is de gebruiksgebaseerde taalkunde een kaas met (parasitaire) gaten?
Ga je anders praten als je veel tv kijkt?
Door Marc van OostendorpIn mijn vierde college voor de Universiteit van Nederland laat ik een telefoon uit de jaren zeventig zien, vertel waarom Van Kooten en De Bie nauwelijks iets hebben bijgedragen aan de taal en filosofeer ik over de Britse soap Eastenders. … [Lees meer...] overGa je anders praten als je veel tv kijkt?
Download de Sprekend Nederlands-app
Een oproep. … [Lees meer...] overDownload de Sprekend Nederlands-app
Uitleenwoordenbank geeft inzicht in ons verleden
Het Nederlands heeft allerlei woorden uit andere talen overgenomen, maar andersom heeft het Nederlands ook woorden uitgeleend. De Uitleenwoordenbank van het Meertens Instituut bevat meer dan 18.000 ‘uitleenwoorden’. Met deze nieuwe applicatie kun je als bezoeker zelf woorden en woordvelden in kaart brengen, waardoor je op een snelle manier inzicht krijgt in de … [Lees meer...] overUitleenwoordenbank geeft inzicht in ons verleden
Sociaal persoon die…
Door Maartje LindhoutDe Weg-met-dat-woord!-verkiezing van het INL is eigenlijk niks voor mij. Ik erger me aan geen één woord. Wat is er mis met het genomineerde ‘chillen’? Is het woord ‘mensenmens’ echt overbodig omdat iedereen het is? En hoe kun je het woordpaar ‘zeg maar’ nou bannen? Als er íets vaak wordt gezegd. Nee, woorden en uitdrukkingen die mensen zat zijn, horen … [Lees meer...] overSociaal persoon die…
Etymologie: wijme
Door Michiel de Vaanwijme zn. ‘wilg, wilgeteen’Misschien al Oudnederlands *wīma(n)- in Wimeuelt(1067) ‘Ghyvelde’ (Frans-Vlaanderen; daarnaast ook Gimeuelt 1067, Ghyvelda 1067, met Romaanse g- uit Germaanse *w-), Wimes (1105 kopie 12e eeuw) ‘Wismes’ (Frans-Vlaanderen). Middelnederlands wimen (mv.) ‘wilgentwijgen, rijshout’ (14e eeuw, Ruusbroec, Vanden gheesteliken tabernakel), … [Lees meer...] overEtymologie: wijme
Godslasterlijk. Een Naschrift
Door Riny HuijbregtsIn zijn bijdrage “Parasitaire gaten als godsbewijs” deelt Freek van de Velde (FvdV) met ons zijn kijk op God. Niet zijn kijk op parasitaire gaten. Die gaat hij zorgvuldig uit de weg. Maar met de keuze van zijn titel stelt hij Poverty of Stimulus gelijk aan God. Die vergelijking laat ik geheel voor zijn rekening. Ook heb ik het vermoeden dat Freek niet van … [Lees meer...] overGodslasterlijk. Een Naschrift
Waarom is het raar om met een Gooise r te praten?
Door Marc van OostendorpMijn derde college voor de Universiteit van Nederland ging over een aantal eigenaardige aspecten van taalverandering. … [Lees meer...] overWaarom is het raar om met een Gooise r te praten?
Taal is taal (1)
Door Jan Renkema In het jaar dat ik aan mijn studie begon, 1967, verscheen er een boek dat al vrij snel populair werd onder studenten. Enkele jaren later kwam het ook in het Nederlands uit, De pragmatische aspecten van de menselijke communicatie van Paul Watzlawick, e.a. (Deventer: Van Loghum Slaterus, 1973). Eén zin uit dit boek is mij altijd bijgebleven: “Je kunt niet … [Lees meer...] overTaal is taal (1)
Omroep NTR maakt blauwdruk van het gesproken Nederlands
1 december 2015De NTR lanceert woensdag 2 december een Groot Nationaal Onderzoek naar alle Nederlandse accenten, tongvallen en dialecten, genaamd ‘Sprekend Nederland’. Met Sprekend Nederland willen de NTR, NWO (De Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek), en een grote groep wetenschappers voor het eerst in de Nederlandse geschiedenis een ware blauwdruk maken van … [Lees meer...] overOmroep NTR maakt blauwdruk van het gesproken Nederlands
Kun je uit jouw taalgebruik afleiden uit welk dorp je komt?
Door Marc van OostendorpIn mijn tweede 'college' voor de Universiteit van Nederland vertel ik wat over de geschiedenis van het dialectonderzoek en demonstreer ik hoe ik van een willekeurig iemand in het publiek met een paar eenvoudige vragen vaststel welk dialect hij precies spreekt. … [Lees meer...] overKun je uit jouw taalgebruik afleiden uit welk dorp je komt?
Waarom zeggen alle kinderen ter wereld ‘mama’?
Door Marc van OostendorpVoor de Universiteit van Nederland gaf ik een serie colleges over taal en vooral wat taal betekent voor ons mens-zijn. In het eerste minicollege ga ik in vogelvlucht door de taalontwikkeling van een kind heen: van het uit elkaar houden van klanken tot het vertellen van een verhaal. En wat hebben een mama-pop en scrabble-letters daarmee te maken? … [Lees meer...] overWaarom zeggen alle kinderen ter wereld ‘mama’?
Waarom is het voor Russen zo fijn om Russisch te praten?
Door Marc van OostendorpHoe verhouden taal en cultuur zich tot elkaar? Over die kwestie is nu eindelijk een heus handboek verschenen, het Routledge Handbook of Language and Culture. Wat is bijvoorbeeld de relatie van de Nederlandse taal tot de Nederlandse cultuur? Wij schelden bijvoorbeeld in vergelijking met anderen veel met namen die naar ziektes … [Lees meer...] overWaarom is het voor Russen zo fijn om Russisch te praten?
Bed, bad, brood
Door Marc van OostendorpWaarom zeggen we bed, bad, brood in die volgorde? Daarover gaat mijn zondagochtendminicollege van deze week. … [Lees meer...] overBed, bad, brood
Parasitaire gaten als godsbewijs
Door Freek Van de VeldeHet stuk ‘Behoorlijk vernietigend’ van Riny Huijbregts opent met: “Een korte reactie op drie elementen uit de bijdrage van Freek van de Veldes “Hoe vernietigend zijn parasitaire gaten voor de gebruiksgebaseerde taalkunde?”.” Dan volgt een helemaal niet zo korte aanval op een aantal stellingen die ik vanuit een gebruiksgebaseerde achtergrond heb ingebracht … [Lees meer...] overParasitaire gaten als godsbewijs
Behoorlijk vernietigend: drie kwesties
Door Riny Huijbregts Een korte reactie op drie elementen uit de bijdrage van Freek van de Veldes “Hoe vernietigend zijn parasitaire gaten voor de gebruiksgebaseerde taalkunde?” Kwestie een. Ingesnoerde ambiguïteit. Hoe krijg je uit gebruiksgebaseerd taalonderzoek ooit relevante informatie over ambiguïteiten en speciaal over ingesnoerde ambiguïteit (“constrained … [Lees meer...] overBehoorlijk vernietigend: drie kwesties
Talen maken in een ideale wereld
Door Marc van OostendorpIn mijn ideale wereld zou er natuurlijk veel meer aandacht zijn voor taal. De radio en de tv zouden iedere dag enkele programma's hebben over taal: een uur op prime time voor de nieuwste taalwetenschappelijke ontdekkingen – want daarvan waren er in de ideale wereld iedere dag een paar –, een half uur voor de nieuwste gedichten en korte verhalen, een … [Lees meer...] overTalen maken in een ideale wereld
Etymologie: Holland
Door Michiel de VaanHolland zn. streeknaamOudnederlands Holtlant (918-948, kopie eind 11e eeuw), Holdland (ca. 1120, Annales Egmundenses; de mededelingen gaan echter over de jaren 1060 en de naamsvorm met -d- past daarbij: Florentius comes Holdlandensis ‘Floris graaf van Holdland’ 1061, comitatum Holdlandie ‘het graafschap Holdland’ 1063, Rotbertum de Holdland ‘Robert van … [Lees meer...] overEtymologie: Holland
Gespogen
Door Marc van OostendorpGroot was de opschudding toen wij hier in ons uitgewoonde redactiekantoor onlangs vernamen dat de criticus Arjan Peters in de Volkskrant Frans Kellendonk "te veel gentleman [vond] om zich de straatvechtersmentaliteit van gespogen polemist eigen te maken".Wat betekent dat? Het blijkt inderdaad heel moeilijk te zijn om daar antwoord op te vinden, maar … [Lees meer...] overGespogen
Is een zin met leestekens een woord?
Door Lucas SeurenWe zijn er nog niet uit of we een emoji als woord moeten zien of de redactie van de Van Dale schotelt ons alweer een nieuw probleem voor: kunnen we een zin als woord zien? De lijst met genomineerden voor de titel Woord van het Jaar is namelijk bekend en naast negen prachtige samenstellingen – waarvan ik maar vier woorden eerder heb gehoord – vinden we ook de … [Lees meer...] overIs een zin met leestekens een woord?
Hoe vernietigend zijn parasitaire gaten voor de gebruiksgebaseerde taalkunde?
Door Freek Van de VeldeMaandag stond in Neder-L een bijdrage van Riny Huijbregts. Getiteld: ‘Recursie en evolutie van taal’. Zo’n stuk ga je meteen lezen, want je voelt dat hier grote thema’s aangesneden gaan worden. De eigenlijke bijdrage van Huijbregts is een reactie op een reactie van Mark Dingemanse op een blogpost van Marc van Oostendorp over … [Lees meer...] overHoe vernietigend zijn parasitaire gaten voor de gebruiksgebaseerde taalkunde?
‘Hij wilt’: het magt!
Door Marc van OostendorpIk weet dat er mensen zijn die de afgelopen weken, sinds het verschijnen van het nieuwe Groene Boekje, iedere dag wel even naar de spellingwebsite van de Taalunie gingen om te zien of het er nog stond.En ja hoor, het staat er nog steeds:willenwillenikwiljijwilthij/zij/het/uwiltwijwillenjulliewillenzijwillenZo mag je ook jij kun schrijven … [Lees meer...] over‘Hij wilt’: het magt!
Tweedeling tussen zwarte piet en Zwarte Piet
Door Robert ChamalaunVorige week werd uiteraard in diverse media uitvoerig stilgestaan bij de aankomst in Nederland van de heilige Sint-Nicolaas en zijn gevolg. In deze berichtgeving maar ook in de bij tijd en wijle oververhitte discussies over de gelaatskleur van de pieten (of Pieten?) viel mij ook een taalkundig interessant fenomeen op: de rol van de hoofdletter. Vooral de … [Lees meer...] overTweedeling tussen zwarte piet en Zwarte Piet
Is een lachende drol een woord?
Aan terminologische discussies heb ik meestal een broertje dood. Is een walvis een vis? Is Mark Rutte een liberaal? Mag je om vijf over twaalf nog 'goedenavond' zeggen? Wat maakt mij het uit; zolang we mekaar maar begrijpen, zeg ik dan. Maar in de wetenschap is het handig om goede, helder afgebakende definities te hebben. Vandaar dat ik met verbazing de blogpost gelezen heb … [Lees meer...] overIs een lachende drol een woord?
