Door Jan Stroop Als je mag afgaan op ’t Corpus Gesproken Nederlands (CGN) komt de uitdrukking dat klopt (of kortweg: klopt) in de spreektaal gemiddeld ongeveer twee keer per uur voor. Dat klopt scoort in ’t CGN 1671 keer, dat wil zeggen 311 keer in ’t Vlaamse deel, 1360 in ’t Nederlandse. De totale omvang van ’t CGN is ongeveer 900 uur, vandaar ‘ongeveer twee keer per uur’. … [Lees meer...] overKLOPT!
taalkunde
Engels klonk niet wetenschappelijk genoeg
Ik twitterde een paar dagen geleden dat empathie een vertaling is van Einfühlungsvermögen. Mijn bronnen waren de Engelstalige Wikipedia en Wiktionary. Daar wordt toegelicht dat het woord in 1909 is bedacht door de Britse psycholoog Edward Titchener (zie foto). Meerdere mensen reageerden daar verbaasd op. ‘Ik zie daar nauwelijks een vertaling in’, schreef @stichtingNederl, en … [Lees meer...] overEngels klonk niet wetenschappelijk genoeg
‘Hok’ en ‘krak’ in apentaal
Door Marc van OostendorpWat bedoelen apen in Sierra Leone en Ivoorkust als ze krak roepen, of hok-oe? Daarover gaat een fascinerend artikel van de semanticus Philippe Schlenker en anderen dat deze week verscheen op de taalkundige downloadsite Lingbuzz en daar meteen een van de populairste artikelen weet.Ja, het is Pinksteren, dus vandaag schrijf ik niet over het … [Lees meer...] over‘Hok’ en ‘krak’ in apentaal
Klankencyclopedie van het Nederlands (37): [ɑu]
Door Marc van Oostendorp[ɑu] De [ɑu] (au/ou) maak je door je lippen een beetje te ronden, en dan de achterkant van je tong op te heffen terwijl je ondertussen je lippen nog meer rondt.De [ɑu] wordt meestal beschouwd als een 'echte' tweeklank, net als de [ɛi] en de [ʌy]. Daarnaast heeft het Nederlands ook nog 'onechte' tweeklanken, zoals de ieuw in kieuw, de eeuw in geeuw, de … [Lees meer...] overKlankencyclopedie van het Nederlands (37): [ɑu]
Honoursstudenten Universiteit Utrecht presenteren documentaire LUISTERTAAL
Op 28 mei 2013 vindt de première plaats van de korte documentaire LUISTERTAAL, gemaakt in opdracht van de Nederlandse Taalunie. In het kader van de kennisvalorisatie van de Geesteswetenschappen onderzochten honoursstudenten Collin Gorissen, Jolien van Hekke, Tessa Mulkens, Heleen Oomen en Maaike Tol onder begeleiding van dr. Jan ten Thije de mogelijkheden die luistertaal te … [Lees meer...] overHonoursstudenten Universiteit Utrecht presenteren documentaire LUISTERTAAL
De geschiedenis van het woord ’tapen’
Door Marc van OostendorpNa afloop van de vergadering gisteren kwam er een vrouw naar me toe. "Mijn zoon zegt tapen," zei ze. Als mensen mij zien, beginnen ze ineens over taal te praten.Zeggen we niet allemaal weleens tapen? Dat werkwoord dat we uit het Engels lenen heeft inmiddels zelfs meerdere betekenissen. Iedere generatie heeft zijn nieuwe vorm van tapen.Voor veertigers … [Lees meer...] overDe geschiedenis van het woord ’tapen’
Heeft taalonderwijs nut?
Door Suzanne AalberseIs het als docent Nederlands zinvol om je leerlingen op fouten te wijzen? Voor het onderwijs in Nederlands als tweede taal is deze vraag preciezer uitgezocht dan voor Nederlands voor moedertaalsprekers. Een belangrijk discussiepunt in het antwoord op die vraag is de relatie tussen bewuste kennis en onbewuste kennis. Onze taalkennis is voor een heel groot … [Lees meer...] overHeeft taalonderwijs nut?
Speurtocht naar een Negerhollands woordenlijstje
Door Marc van OostendorpWat een vrolijk artikel, in de eerste aflevering van de nieuwe jaargang (de 130e) van het eerbiedwaardige Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde (TNTL)! Cefas van Rossem legt er in uit hoe Hans den Besten en hij in de jaren tachtig een woordenlijst vonden van het Negerhollands en hoe ze vervolgens in contact raakten met de auteur ervan.Het … [Lees meer...] overSpeurtocht naar een Negerhollands woordenlijstje
Zo leidt verandering soms tot tevredenheid
Een laatste groet aan Agnies Pauw van Wieldrecht (1927-2013)Door Marc van Oostendorp Gisteren werd bekend dat Agnies Pauw van Wieldrecht in haar woonplaats Doetinchem is overleden. Ze werd 85 jaar oud, en ze was tot op zeer hoge leeftijd jong en vol energie.Agnies Pauw werd bekend door haar boekje Het dialect van de adel, dat voor het eerst verscheen in 1985 en … [Lees meer...] overZo leidt verandering soms tot tevredenheid
Klankencyclopedie van het Nederlands (36): [ʌy]
Door Marc van Oostendorp[ʌy] De [ʌy] (ui) maak je door je lippen te ronden, de voorkant van je tong op te heffen, en je mond in een beweging van een stand die redelijk open is naar tamelijk gesloten mondvorm.Wat is de moeilijkst te maken klank van het Nederlands voor buitenlanders? Het is lastig te bepalen, maar de [ʌy] zou in geval van een competitie … [Lees meer...] overKlankencyclopedie van het Nederlands (36): [ʌy]
Een cursus Euraziatisch voor Afrikanen
Door Gaston DorrenHet is goed dat journalisten over wetenschap schrijven. Kun je tenminste nog eens lachen. Zeker als ze over taalkunde schrijven.Eergisteren deed bioloog Mark Pagel een taalkundige bewering die hem – als hij gelijk heeft – beroemd kan maken. Hij meent 23 woorden te hebben gevonden die we zó vaak in de mond nemen dat ze extreem stabiel zijn. Ze veranderen wel … [Lees meer...] overEen cursus Euraziatisch voor Afrikanen
De school-Paardekooper
Door Hans BroekhuisIn zijn herdenkingstukje bij het overlijden van P.C. Paardekooper zegt Marc van Oostendorp het volgende:Paardekooper heeft niet echt school gemaakt – daarvoor was hij misschien te veel een eenling. Wel heeft hij vele generaties van Nederlandse taalkundigen én taalliefhebbers geïnspireerd tot beter nadenken en beter kijken.Nu weet ik niet wat het criterium … [Lees meer...] overDe school-Paardekooper
Overleden: P.C. (Piet) Paardekooper
door Marc van OostendorpDe Nederlandse taalkundige P.C. Paardekooper (1920-2013) is deze week overleden.Paardekooper was een van de productiefste, origineelste en veelzijdigste Nederlandse taalkundigen van de twintigste eeuw. Hij publiceerde onder meer over de Nederlandse zinsbouw, de standaarduitspraak, spelling en over de taalpolitiek in Nederland, Vlaanderen en Zuid-Afrika. … [Lees meer...] overOverleden: P.C. (Piet) Paardekooper
Hoog boven de stoel
Over de ongelooflijke dikte van de Nederlandse grammaticaDoor Marc van OostendorpAan een van de grootste monumenten van de Nederlandse cultuur wordt momenteel in stilte gewerkt. Onlangs verscheen het derde deel van Hans Broekhuis' gigantische Syntax of Dutch. 635 pagina's telt alleen al dat derde deel, en het gaat alleen maar over bijvoeglijk naamwoorden en … [Lees meer...] overHoog boven de stoel
Proefschriftnieuws mei
Door Marten van der MeulenOp 6 mei zal aan de Universiteit Nijmegen Kaoru Hayanopromoveren. Hoewel haar dissertatie, getiteld 'Territories of knowledge in Japanese conversation' zich vooral op het Japans richt, zijn de conclusies ook in een breder taalwetenschappelijk perspectief interessant. Het proefschrift, dat zich richt op een aspect van sociale interactie dat … [Lees meer...] overProefschriftnieuws mei
Hoe zeg je Brueghel? En hoe schrijf je het?
Door Marc van Oostendorp Ik heb weleens een Italiaan ontmoet die vond dat Nederlanders de naam Bruegel verkeerd uitspreken. Dat hoort natuurlijk [bru:ɡɛl] te zijn, met de ue van broer. We praatten daar even over door en bedachten toen samen dat Engelstaligen vaak [brɔɪɡl̩] zeggen. Toen ontstond er alsnog verbroedering tussen het noorden en zuiden van de … [Lees meer...] overHoe zeg je Brueghel? En hoe schrijf je het?
Als jij nou eens koffie zet!
De betekenis van halve zinnenDoor Marc van OostendorpAls Saskia Daalder nou nog niet blij is! Bij haar afscheid van de Vrije Universiteit kreeg ze door haar collega's een mooie bundel met artikelen over taal en taalwetenschap aangeboden. En het eerste artikel is al prachtig! Ronny Boogaart en Kim Verheij behandelen er halve zinnen die als hele zinnen gebruikt worden, … [Lees meer...] overAls jij nou eens koffie zet!
Prijs van de Limburgse Taalkunde 2013
De Vereniging voor Limburgse Dialect- en Naamkunde looft eens per twee jaar een prijs uit voor de beste universitaire afstudeerscriptie (BA, MA of anderszins) op het gebied van de taalkunde of naamkunde van het Limburgs (of direct aangrenzende dialecten). Met deze prijs wil de vereniging het taalkundig onderzoek naar het Limburgs stimuleren.De beste inzending wordt beloond met … [Lees meer...] overPrijs van de Limburgse Taalkunde 2013
Klankencyclopedie van het Nederlands (35): [ɡ]
Door Marc van Oostendorp[ɡ] Is de [ɡ] een Nederlandse medeklinker? Je maakt die klank precies zoals de [k], maar je laat ondertussen je stembanden trillen. Hij klinkt in woorden als zakdoek ([zɑɡduk]) en, in de uitspraak van Engelsen maar ook van veel Nederlanders, aan het begin van goal en go ahead eagles.Is dat genoeg om hem tot het Nederlands te rekenen? Ooit … [Lees meer...] overKlankencyclopedie van het Nederlands (35): [ɡ]
Dag van de Friese taalkunde 2013
Het Taalkundich Wurkferbân van de Fryske Akademy organiseert dit jaar de zesde Dag van de Friese taalkunde. Deze zal, evenals de vorige keren, weer een informeel karakter hebben. De dag is bedoeld voor iedereen die zich direct of indirect bezig houdt met de taalkunde van het Fries: grammatica, fonetiek/fonologie, naamkunde, lexicologie, sociolinguïstiek, historische taalkunde, … [Lees meer...] overDag van de Friese taalkunde 2013
Diederik Stapel is taaladviseur geworden!
"Ik geloof niet dat er op dit moment veel Stapels in de taalkunde rondlopen", schreef ik een paar maanden geleden, toen wij allen nog jong waren en de wereld vol vertrouwen tegemoet zagen. Maar dan moet je ons nu eens zien, nu het zakenblad Quote gisteren met de onthulling kwam dat Diederik Stapel een eigen bedrijf begonnen is.De website van dat bedrijf is inmiddels alweer … [Lees meer...] overDiederik Stapel is taaladviseur geworden!
The Specificity of Language. A Workshop in Honour of Riny Huybregts
Date/time: June 28, 2013; 12:30-17:00 Location: Drift 25, Room 102, Utrecht [http://goo.gl/maps/7fiEs] Contact: marc.van.oostendorp@meertens.knaw.nl What are the properties setting the human language faculty apart from other cognitive capacities? Linguistic research of the past few decades have clarified many aspects of this issue, although many questions still remain to be … [Lees meer...] overThe Specificity of Language. A Workshop in Honour of Riny Huybregts
Bidden en wensen in de 17e eeuw
Door Marc van Oostendorp "Ijck wens," schreef een vrouw in de zeventiende eeuw aan haar echtgenoot op zee, "mijn alderlijste man dussent goeden nacht". De taalkundige uit de eenentwintigste eeuw wipt verheugd op uit haar stoel, bijvoorbeeld vanwege dat wens. Ooit had de eerste persoon enkelvoud in het Nederlands de uitgang -e: ik wense. In de loop van de tijd … [Lees meer...] overBidden en wensen in de 17e eeuw
De economische mens en de taalkundige mens
Door Marc van Oostendorp In het toonaangevende tijdschrift Language verschijnt binnenkort een opmerkelijk artikel over de relatie tussen taalkundige theorie en economische groei. Het artikel van de Engelse informaticus Geoffrey Sampson staat nu al op internet, het is slechts zes pagina's lang en makkelijk te volgen.Sampson wijst erop dat de economische theorieën … [Lees meer...] overDe economische mens en de taalkundige mens
Een nieuwe spelling voor ‘droog’, ‘eeuw’ en ‘televisie’?
Door André LooijengaSprekers van het Fries vinden het vaak lastig om hun taal goed te spellen. Geen nieuws op zich, maar dankzij facebook en twitter komen op een soms aandoenlijke, soms onthutsende wijze ook heel alledaagse schrijfsels in de spreektaal van gewone Friezen aan het oppervlak. Nogal wat Friestaligen blijken elementaire Friese spellingconventies amper onder de knie … [Lees meer...] overEen nieuwe spelling voor ‘droog’, ‘eeuw’ en ‘televisie’?