Door Marc van Oostendorp De linksback Patrice Evra "hield zich', volgens De Telegraaf van maandag, "verre van in", toen hij maandag kritiek leverde op zijn club, Manchester United. Verre van in! Probeer dat maar eens te ontleden. Ik kon me nog herinneren dat het verschijnsel zijdelings aan de orde kwam in een artikel dat Hendrik De Smet een tijdje geleden … [Lees meer...] overSommige fouten zijn verre van menselijk verwijderd
taalkunde
Project TWIDENTITY zoekt drie masterstudenten
Het Meertens Instituut zoekt drie stagiaires voor het project TWIDENTITY:Binnenkort gaat op het Meertens Instituut het door NWO gesubsidieerde project TWIDENTITY van start; de naam is een samentrekking van ‘Twitter’ en ‘identity’. We gaan onderzoek doen naar de vraag in hoeverre er op Twitter sprake is van constructie van lokale en/of sociale identiteiten door taalgebruik.We … [Lees meer...] overProject TWIDENTITY zoekt drie masterstudenten
Grenstalen
Door Leonie Cornips De website van het WK-wielrennen in 2012 vermeldt dat Limburg meer kilometers grens met België en Duitsland gemeen heeft dan met de rest van Nederland. De provincie grenst over een lengte van 212 kilometer aan Duitsland en over een lengte van 139 kilometer aan België. Connie Palmen schetst hoe zij als kind in Limburg tussen allerlei talen en dialecten … [Lees meer...] overGrenstalen
Je weet niet wat je weet
De taalkundige als jongeman (3)Door Marc van OostendorpDe leraar Nederlands! De mythische leraar Nederlands! Wie is er niet door hem geïnspireerd, voor wie zijn de poorten van de taal en de letteren niet opengegaan nadat een inspirerende docent het simsalabim uitsprak?Ik heb in zes jaar tijd vijf verschillende leraren Nederlands gehad en nu ik met gemiddeld zo'n dertig … [Lees meer...] overJe weet niet wat je weet
Nu ga ik een ijsje voor je kopen
Zullen en gaan in het werk van Lieke Marsman Door Marc van Oostendorp Een jaar geleden dacht ik na over het werkwoord gaan; dat je best kunt zeggen 'het gaat regenen' terwijl de druppels al vallen, zolang dat maar de eerste druppels zijn. En 'ik ga dit boek lezen!' als je de eerste bladzijden tot je genomen hebt – zolang die eerste bladzijden alleen maar op … [Lees meer...] overNu ga ik een ijsje voor je kopen
Over de t in godvert
Door Marc van OostendorpHet is nu wetenschappelijk bewezen: vloeken horen ook bij de taal. In een nieuw artikel in het tijdschrift Natural Language and Linguistic Theory gaat de Utrechtse hoogleraar Norbert Corver in op de complexe manier waarop Nederlanders kunnen vloeken – godverdesakkerdeju – en wat dat zegt over de Nederlandse taal. (Het artikel staat ook op Corvers … [Lees meer...] overOver de t in godvert
Ieder dag een taalverandering
Door Marc van OostendorpSommige op het eerste gezicht nutteloze details blijven heel lang hangen in een taal. Neem de verbuiging van het bijvoeglijk naamwoord. Het systeem is op het eerste gezicht hopeloos ingewikkeld, zoals iedere buitenlander weet die onze taal wil leren. Je gebruikt altijd -e, tenzij het lidwoord onbepaald is en het zelfstandig naamwoord … [Lees meer...] overIeder dag een taalverandering
Waar ligt de klemtoon in ‘holländisch’?
Door Marc van Oostendorp Omdat ik deze week zijdelings geschreven had over Russisch, kreeg ik een e-mail van mijn beroemde Vlaamse collega José Cajot over holländisch. In het Duits ligt de klemtoon in dat woord op hol; waarom leggen Nederlandstaligen het op län? Het komt niet doordat de klemtoon altijd op de voorlaatste lettergreep ligt in het Nederlands, al komt dat patroon … [Lees meer...] overWaar ligt de klemtoon in ‘holländisch’?
Eenig als juiste spelling
De taalkundige als jongeman (2) Door Marc van Oostendorp Dat ik later taalkundige zou worden, ze hadden het op de lagers school al kunnen weten als ze beter hadden opgelet. Ik wist namelijk alles beter. De kenmerkende pedantie die voor veel mensen levenslang de enige manier is waarop ze uiting geven aan hun taalliefde, die heb ik ook gehad. Ja, lachen jullie maar even … [Lees meer...] overEenig als juiste spelling
Pas verschenen: TNTL (Vol. 130, Nr. 1)
Onlangs verschenen: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde 130 (2014), nr. 1. ISSN: 0040-7550. eISSN (online): 2212-0521.InhoudArtikelenHet einde van de Uerdinger lijn als scherprechter? Op zoek naar de grens tussen de noordelijke en zuidelijke dialecten in Limburg Frens Bakker, … [Lees meer...] overPas verschenen: TNTL (Vol. 130, Nr. 1)
Een laatste restje ‘sch’
Door Marc van OostendorpSommige taalkundigen beweren wel dat ze zich niet met spelling bezighouden, maar een collega van me had de afgelopen week wel degelijk ruzie gehad met zijn vrouw over de juiste schrijfwijze van het woord 'Chinezen'. Zij wilde het zo, maar hij beweerde bij hoog en laag dat het 'Chinese' moest zijn. Tot ze erachter kwamen dat zij het zelfstandig en hij het … [Lees meer...] overEen laatste restje ‘sch’
Jan Stroop geridderd
Namens het Neder-L collectief deel ik onze lezers mee dat het de majesteit behaagd heeft om ‘onze’ Jan Stroop op grond van zijn bijzondere taalkundige verdiensten voor de samenleving te benoemen tot Ridder in de Orde van Oranje-Nassau.foto Pieter StroopDe bijbehorende ere-medaille is hem hedenochtend door burgemeester Geke Faber opgespeld in het stadhuis van de gemeente … [Lees meer...] overJan Stroop geridderd
Taal van de betere standen
Door Marc van Oostendorp'Hoe komt het nu' zei een dame gisterenavond tijdens de koffiepauze, 'dat wij netjes praten en arbeiders plat?'Verwachtingsvol keek ze me aan. Ik was verzeild geraakt bij de betere standen. Vorig jaar was ik uitgenodigd om een keer een lezing te komen geven over de geschiedenis van de Nederlandse taal.Ik dacht dat het daarbij ging om een bejaardenhuis in … [Lees meer...] overTaal van de betere standen
Call for papers Taal & Tongval 2014
Op 28 november vindt in Gent de 2014-editie van het Taal & Tongvalcolloquium plaats, dit keer met als thema (De)standardisation in Europe: Qualitative and quantitative approaches:“The 2014 edition of the Taal & Tongval colloquium aims at bringing together researchers to debate about standard language ideologies and the ways in which these are best studied. More specifically the … [Lees meer...] overCall for papers Taal & Tongval 2014
Ontoegankelijke schatkamers
Hoe onderzoeksbronnen op internet verkommeren Door Marc van Oostendorp Wie zich nog eens terug wil wanen in de jaren negentig, moet de website van Celex eens bezoeken. Het is voor veel taalkundig onderzoek naar het Nederlands nog steeds een onmisbare bron: een database waar voor tal van woorden is aangegeven hoe ze worden uitgesproken, hoe je ze in lettergrepen kan … [Lees meer...] overOntoegankelijke schatkamers
Schiphol-Engels: Ladies and g[ɑ]ntlemen
Door Marc van OostendorpWie op Schiphol aankomt, hoort altijd onmiddellijk een nieuw dialect van het Engels, dat je verder nergens op de wereld hoort. Ook elders in Nederland praat men niet zo, zodat je niet kunt zeggen dat het een Nederlands accent is; en tegelijkertijd zijn er meerdere omroepstemmen op Schiphol die het gebruiken, zodat het meer is dan alleen een persoonlijke … [Lees meer...] overSchiphol-Engels: Ladies and g[ɑ]ntlemen
Taalmenging
Door Leonie Cornips Een lezer schrijft me dat hij in Lemiers (gemeente Vaals) tijdens het voetballen dialect hoort met Engelse woorden erin: ‘D’r kiepper hat sjtres, d’r boj sjteet nevver d’r joolpoal’. We kijken er niet meer van op dat het Engels in het Nederlands voorkomt maar wel als het zich mengt met het dialect. In ons denken horen talen thuis in verschillende hokjes. … [Lees meer...] overTaalmenging
Liggend op een dekentje werd ik taalkundige
De taalkundige als jonge man (1)Door Marc van OostendorpWaarom wordt iemand taalkundige? Hoe kom je op zo'n raar, of toch in ieder geval vrij zeldzaam idee? Hoe ben ikzelf daarop gekomen?Mij interesseert die vraag al heel lang. Ik vraag er regelmatig ook collega's naar. Je krijgt dan, vind ik, interessante verhalen. Maar je leest er slechts zelden iets over. Taalkundigen … [Lees meer...] overLiggend op een dekentje werd ik taalkundige
Schatten uit de DBNL
Door Marc van Oostendorp Hoe gaat het met de Digitale Bibliotheek der Nederlandse Letteren? Een half jaar geleden schreven enkele vooraanstaande letterkundigen een ingezonden brief omdat zij zich zorgen maakten over de toekomst van deze digitale schatkamer van de Nederlandse literatuur. "Weinig andere landen kunnen bogen op zo'n veelomvattende, goed … [Lees meer...] overSchatten uit de DBNL
Kromspraak
Door Hans Aniba Een taaltrainer die het verdient zo te heten, is als een koorddanser. Hij is voortdurend op zoek naar het juiste evenwicht. (Lees voor ‘hij’desgewenst ‘zij’.) Vrijwel onafgebroken is hij aan het afwegen of hij feedback moet geven of niet. En zo ja, op welk moment en op welke manier. Mogelijk geldt dat voor trainers, docenten, onderwijsgevenden in het … [Lees meer...] overKromspraak
Lijdt Jan Kuitenbrouwer nu ook aan canonangst?
Eik best leuk het beste taalboek van de schrijver van Turbotaal Door Marc van Oostendorp Tien jaar geleden stelde Jan Kuitenbrouwer een onbarmhartige diagnose: taalkundigen leden volgens hem net als allerlei andere deskundigen aan een aandoening die hij meteen maar drie namen gaf in één stukje: canonangst, panisch pluralisme of pluralisme. In plaats van de hele … [Lees meer...] overLijdt Jan Kuitenbrouwer nu ook aan canonangst?
Basisschool niet afgemaakt? Geen uitkering
Door Marc van OostendorpIk probeer me sinds een paar dagen voor te stellen wat voor mensen het zijn die weigeren om Nederlands te leren, terwijl ze wel een bijstandsuitkering aanvragen. Deze week bleek staatssecretaris Klijnsma een wetsvoorstel naar de Raad van State te hebben gestuurd (ik kan dat wetsvoorstel overigens nergens op internet vinden) die het verplicht moet … [Lees meer...] overBasisschool niet afgemaakt? Geen uitkering
De harde Hollandse g van Golf
"Toen Volkswagen in 1974 de Golf introduceerde," schreef iemand deze week op het Meldpunt Taal, "werd de naam nog uitgesproken met de g van het Duitse Gott of zoals de gelijknamige sport in het Engels wordt aangeduid. Bij mijn weten is dat vele jaren volgehouden. Nu heeft men het bij VW zelf over de Golf met die harde Hollandse g van 'ga toch weg!'. Hoezo … [Lees meer...] overDe harde Hollandse g van Golf
Lezingendag voor studenten met belangstelling voor (de Nederlandse) taal
Op donderdag 15 mei organiseert het Meertens Instituut een middag voor alle studieverenigingen en geïnteresseerde studenten, wier studie raakvlakken heeft met het onderzoeksgebied van de taalkundigen op het Meertens Instituut.Het taalkundig onderzoek van het instituut beschrijft en onderzoekt de taalkundige variatie in het Nederlandse taalgebied, allereerst in Nederland. Het … [Lees meer...] overLezingendag voor studenten met belangstelling voor (de Nederlandse) taal
Lexicologen krijgen 7 ton voor Europees netwerk
Europese woordenschat als gemeenschappelijk cultureel erfgoedHet Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL, Leiden) en de Fryske Akademy (Leeuwarden) hebben samen met partners uit 28 andere Europese landen een bedrag van ruim 700.000 euro ontvangen van COST: een organisatie die wetenschappelijke samenwerking in Europa stimuleert. Het doel is het … [Lees meer...] overLexicologen krijgen 7 ton voor Europees netwerk
