Gisteren was het precies 100 jaar geleden dat Willem Frederik Hermans werd geboren. Dat is niet onopgemerkt gebleven. Er verschijnen boeken en artikelen over hem. De media hebben er al de nodige aandacht aan besteed. Dinsdag werd in de Nieuwe Kerk ter ere van deze verjaardag een gedenksteen onthuld. Ik was uitgenodigd om daarbij aanwezig te zijn, maar door enig fysiek ongemak … [Lees meer...] overHerinneringen aan Willem Frederik Hermans
Artikel
In functie van de optimalisering van de nieuwe ANS
Onlangs werd in de onvolprezen nieuwsbrief van Onze Taal gewag gemaakt van een (Belgisch-) Limburgs talenwonder. Daar wilde ik natuurlijk meer over weten. Ik kwam uit bij een stuk in Het belang van Limburg van 4 juni (Genkse wijkmanager Vicky Steyvers (38) spreekt maar liefst 14 talen). Daarin werd twee maal de uitdrukking in functie van gebruikt: Die talen studeer ik dan … [Lees meer...] overIn functie van de optimalisering van de nieuwe ANS
Ontdekking: we weten niet wat overtuigt
Er worden op dit moment waarschijnlijk over de hele wereld dezelfde grapjes gemaakt over het onderzoek dat de Utrechtse hoogleraar Hans Hoeken publiceerde met zijn Amerikaanse collega Daniel O'Keefe in het tijdschrift Frontiers in Psychology. "Nu kunnen we wel ophouden met college geven", zal iedereen hebben gezegd die een cursus aanbood over hoe je met taal kunt overtuigen. … [Lees meer...] overOntdekking: we weten niet wat overtuigt
‘Die Ridder metter Swane’ capittel [11]
Een schone ende miraculeuse historie vanden Ridder metter Swane Kritische editie bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve, met hulp van Dirk Geirnaert bij de refreinen. Studie-editie: capittel [11] Lees-editie: capittel [11] Bij wijze van inleiding ❦ ❦❦ … [Lees meer...] over‘Die Ridder metter Swane’ capittel [11]
authenticiteit / authentiekheid
Verwarwoordenboek vervolg (232) authenciteit / authentiekheid De woorden hebben dezelfde betekenis. Dus een van de twee lijkt overbodig. Maar een van de twee woorden heeft ook nog een andere betekenis. authenciteit echtheid Politici … [Lees meer...] overauthenticiteit / authentiekheid
Kwaadaardige boeken
Hoe zou de honderdjarige Willem Frederik Hermans hebben gereageerd op alle ophef rond de column van Abdelkader Benali in Trouw (31 augustus 2021), waarin hij de studie Nederlands op sterven na dood noemt? Vermoedelijk met een gepast schouderophalen. Toen hem naar verluidt door de Groningse universiteit, na schermutselingen bij fysische geografie, een functie bij de opleiding … [Lees meer...] overKwaadaardige boeken
Fictie als een gesprek
Het proefschrift dat de jonge Groningse filosoof Merel Semeijn eerder deze week verdedigde in Groningen, begint met een paradox. In het dagelijks leven is waarheid een belangrijke kwaliteit van wat mensen zoal tegen elkaar zeggen. Als dat niet zo zou zijn, als mensen willekeurig wat tegen elkaar te zeggen en je er niet langer van kon uitgaan dat mensen hun best doen de waarheid … [Lees meer...] overFictie als een gesprek
Rectificatie
Recentelijk zijn er wat foutieve statements gemaakt over mij en/of mijn werk op het internet. Chrétien Breukers / Hans van Willigenburg bespraken Traktaat van de Zon heel mooi positief op hun podcast. Volgens Breukers zou het papier van deze verzamelbundel ´te wit´ zijn. Dat is echter omdat het dundruk is, een gelere en dikkere papiersoort zou een ondrukbare bundel hebben … [Lees meer...] overRectificatie
Teloorgang van spraakverwarringen
Gids voor verborgen spraakverwarringen tussen Belgen en Nederlanders (20) intermezzo (4) Elke aflevering van de Gids (behalve de ‘intermezzo's’) beginnen wij met een inleidend woordje tot de opzet van deze reeks. Daarin beweren we dat er regelmatig talige uitwisselingen plaatsvinden tussen Belgen en Nederlanders. We hebben daarbij – zoals altijd in deze reeks – … [Lees meer...] overTeloorgang van spraakverwarringen
(Academische) kennis van (academische) zaken
Daar gaan we weer, dacht ik, toen ik de kop boven een column in Trouw zag: ‘De studie Nederlands lijkt een knekelhuis’. Het nieuwe academiejaar begint en de journalisten en spraakmakers moeten ook wat. Wat tegenviel was dat de tekst dit keer was van de normaal altijd zeer betrokken, positieve Abdelkader Benali. Maar ook hij schaart zich nu in het rijtje van de Elma Drayers en … [Lees meer...] over(Academische) kennis van (academische) zaken
De toekomst van de neerlandistiek
Augustusoverwegingen over ons vak (22 en slot) Gaat de neerlandistiek mooie tijden tegemoet? Ik begon deze reeks – aan het begin van deze maand, weten jullie nog – met die constatering, en ik heb ook al veel gunstige dingen gemeld. Er valt niet te ontkennen dat sommige dingen een paar decennia geleden beter leken: massa's studenten, ruim geld voor onderzoek, … [Lees meer...] overDe toekomst van de neerlandistiek
‘Die Ridder metter Swane’ capittel [10]
Een schone ende miraculeuse historie vanden Ridder metter Swane Kritische editie bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve, met hulp van Dirk Geirnaert bij de refreinen. Studie-editie: capittel [10] Lees-editie: capittel [10] Geoptimaliseerd voor dubbelzijdig afdrukken Bij wijze van inleiding ❦ ❦❦ … [Lees meer...] over‘Die Ridder metter Swane’ capittel [10]
Zeven kenmerken van een dialoog
Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 40) - Laten we deze serie besluiten met een verkenning van het woord dialoog. Ik heb zeven mogelijke kenmerken verzameld. - Dus jij gaat tot slot een monoloog houden over een dialoog? - Onderbreek me, of zie het als toegift. Ik begin met … [Lees meer...] overZeven kenmerken van een dialoog
De toekomst is aan de Britse hoogleraar Nederlands
Augustusoverwegingen over ons vak (21) We naderen het eind van de maand, en dus het eind van de augustusoverwegingen. Septemberoverwegingen komen er niet meer, in september gaan we gewoon weer lekker beuken met de dagelijkse stroom aan toestanden, dus we moeten ons richten op het belangrijkste. En dit heb ik nog niet voldoende duidelijk gezegd: de neerlandistiek zal … [Lees meer...] overDe toekomst is aan de Britse hoogleraar Nederlands
Rijm en metrum in de abele spelen
En in de hertaling van Gerrit Komrij "Dit boek", schrijft uitgever Coen Peppelenbos in het nawoord van de nieuwe uitgave van De abele spelen in de hertaling van Gerrit Komrij, "is in eerste instantie bedoeld als een eerste kennismaking voor leerlingen en studenten die geënthousiasmeerd willen worden door de verhalende kracht van deze teksten". Om die reden heeft de … [Lees meer...] overRijm en metrum in de abele spelen
‘Die Ridder metter Swane’ capittel [9]
Een schone ende miraculeuse historie vanden Ridder metter Swane Kritische editie bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve, met hulp van Dirk Geirnaert bij de refreinen. Studie-editie: capittel [9] Lees-editie: capittel [9] Geoptimaliseerd voor dubbelzijdig afdrukken Bij wijze van inleiding ❦ ❦❦ … [Lees meer...] over‘Die Ridder metter Swane’ capittel [9]
Debat, discussie, dialoog
Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 39) - In een van onze eerste gesprekken gaf jij een hedendaagse versie van de Toren van Babel, en die eindigde je als volgt: Na zoveel woede kreeg de provider medelijden met de mensheid, en hij sprak: ‘Vroeger leefden de mensen in de verwarring van Babel, en heb ik vanuit Babel de … [Lees meer...] overDebat, discussie, dialoog
Keineken, renuveer, PaNOORama, Geldmaat
Taalsmeedsels, bewust gecreëerde woorden: blending, portmanteau, samentrekking (14) We kwamen voordringers tegen in deze serie met bewust gemaakte taal, namen vooral, in aflevering 10. Teuro was er een voorbeeld van, Keineken. (De eerste klank van een woord lijkt te zijn vervangen door een andere eerste klank maar dat betreft het begin van nu … [Lees meer...] overKeineken, renuveer, PaNOORama, Geldmaat
Woordenaars: een nieuwe aanpak in het voortgezet onderwijs
Een jaar of tien geleden ontdekte ik het Amerikaanse taalprogramma Word Generation: leerlingen lezen, schrijven en spreken elke lesweek weer over een prikkelend thema. Bij dat thema leren ze vijf nieuwe begrippen actief gebruiken. Het thema komt niet alleen bij Engels terug, maar ook bij wiskunde en natuurkunde. Zo kan het bij ons ook werken, dacht ik, en ik paste het principe … [Lees meer...] overWoordenaars: een nieuwe aanpak in het voortgezet onderwijs
Buttnambathon, Zumbathon, designathon, hackathon, appathon, Meerethon
Taalsmeedsels, bewust gecreëerde woorden: blending, portmanteau, samentrekking (13) Watergate leidde tot een achtervoegsel –gate, hamburger tot –burger. Marathon was een historisch belangrijke plaats in Griekenland door de slag die daar op de vlakte geleverd werd (even kijken in het Leerboek der Oude Geschiedenis, eh 490 v.Chr.) waarna een soldaat de uitslag … [Lees meer...] overButtnambathon, Zumbathon, designathon, hackathon, appathon, Meerethon
Leve de burger-neerlandicus
Augustusoverwegingen over ons vak (20) Een laatste maatschappelijke taak voor de neerlandistiek grijpt terug op de onderwijsdraad van vorige week. Want over de 'hoogste' vorm van onderwijs heb ik tot nu toe in deze reeks niets gezegd: de begeleiding van promovendi en andere onderzoekers. En dan vooral uit een andere hoek dan waar ze meestal worden gezocht: niet de … [Lees meer...] overLeve de burger-neerlandicus
‘Die Ridder metter Swane’ capittel [8]
Een schone ende miraculeuse historie vanden Ridder metter Swane Kritische editie bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve, met hulp van Dirk Geirnaert bij de refreinen. Studie-editie: capittel [8] Lees-editie: capittel [8] Geoptimaliseerd voor dubbelzijdig afdrukken Bij wijze van inleiding ❦ ❦❦ … [Lees meer...] over‘Die Ridder metter Swane’ capittel [8]
Communiceren
Onbegrip begrepen40 taalfilosofische gesprekken over communicatie (deel 38) - Ik heb zo’n prachtig citaat over poëzie, en het geeft zo mooi het verschil tussen begrijpen en communiceren weer, dat ik graag hiermee wil beginnen. En ik kan het niet helpen dat ook deze uitspraak afkomstig is van een dichter die al twee keer eerder in onze gesprekken heeft … [Lees meer...] overCommuniceren
De geesteswetenschappen hebben over zich heen laten lopen
Dit is de tekst van de Ere-lezing die Nelleke Noordervliet uitsprak op de Avond van de Wetenschap en de Maatschappij in 2019 Het decor heeft veel weg van een circus. Publiek zit op tribunes rond de ring, waarin het spektakel zal plaatsvinden. Er staan wat attributen klaar. De gezichten glunderen: straks gaat het gebeuren. De spreekstalmeester komt op onder klaterend applaus. … [Lees meer...] overDe geesteswetenschappen hebben over zich heen laten lopen
Het erfgoed bewaken
Augustusoverwegingen over ons vak (19) Een klassieke functie van de neerlandistiek die een beetje uit beeld lijkt te verdwijnen uit deze reeks maar ook uit de voorlichting: die van hoeder van het erfgoed. Ik herinner me dat die vroeger eigenlijk altijd werd genoemd in voorlichting over de opleiding: neerlandici ontsluiten het rijke verleden, vooral van de Nederlandstalige … [Lees meer...] overHet erfgoed bewaken