Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet, seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche … [Lees meer...] overDie historie van Fortunatus borse : capittel [6]
Artikel
Parthonopeus: editiewerk in uitvoering – deel 9
door Viorica Van der Roest August Hoffmann von Fallersleben was, zoals ik vorige week vertelde, door Jacob Grimm enthousiast gemaakt voor Middelnederlandse literatuur. In 1821 bezocht hij, net 23 geworden, in het kader van zijn zoektocht naar middeleeuwse handschriften de stadsbibliotheek in Trier. Daar trof hij in een oude boekband twee halve bladen van een 13e-eeuws … [Lees meer...] overParthonopeus: editiewerk in uitvoering – deel 9
Misbruikt in een boekenkamer
Hoe een vrouw in 1781 een jongen verleidde Door Ewoud Sanders en Louk Lapikás Een volwassen man die een seksuele relatie heeft met een minderjarig meisje – in de literatuur hoef je er niet lang naar te zoeken. Lees er de dagboeken van Casanova maar op na. Of, voor wie verder terug wil in de tijd, de Bijbel. Voorbeelden van het omgekeerde – seksuele relatie van een … [Lees meer...] overMisbruikt in een boekenkamer
De verkiezingsprogramma’s over taal 2021: D66
Door Marc van Oostendorp Net als vier jaar geleden wil ik hier de komende weken de verkiezingsprogramma's bespreken van de Nederlandse politieke partijen, voor zover die iets over taal te melden hebben. Het is een interessante exercitie, vooral in vergelijking met de vorige keer: het laat zien hoe het denken over taalbeleid zich in de loop van de tijd ontwikkelt. Voor zover … [Lees meer...] overDe verkiezingsprogramma’s over taal 2021: D66
Marie-José Klaver leest Hanny Michaelis
Het verblijf (dag 133) Marie-José Klaver schrijft over literatuur voor Tzum en Neerlandistiek en geeft Duits en Nederlands in het voortgezet onderwijs. Hanny Michaelis (1922–2007) was een Nederlands-Joodse dichter en literair vertaler. Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door … [Lees meer...] overMarie-José Klaver leest Hanny Michaelis
Een woordenboek van het Nordfries, van het Nordfriesisch of van het Noord-Fries?
Door Henk Wolf De grofste indeling van het moderne Fries kent drie groepen: wie in het westen begint, komt eerst het Fries van de Nederlandse provincie Friesland en het aanburende stukje van het Groninger Westerkwartier tegen, dan rijdt ie een tijdlang door de ontfrieste Groninger Ommelanden en Oost-Friesland om in het Saterland opnieuw Fries tegen te komen. Daarna gaat de … [Lees meer...] overEen woordenboek van het Nordfries, van het Nordfriesisch of van het Noord-Fries?
depressief / neerslachtig
Verwarwoordenboek vervolg (205) depressief / neerslachtig De woorden worden door elkaar gebruikt, maar er is wel een verschil. … [Lees meer...] overdepressief / neerslachtig
Help Zacht Lawijd in stand te houden
Beste vrienden en sympathisanten van Zacht Lawijd (literair-historisch tijdschrift, in samenwerking met het Letterenhuis Antwerpen en het Literatuurmuseum Den Haag),Tot onze verbazing en verontwaardiging liet Literatuur Vlaanderen ons op 17 december 2020 weten dat ons tijdschrift in 2021 helemaal geen subsidies meer krijgt. Uiteraard hebben we tegen die … [Lees meer...] overHelp Zacht Lawijd in stand te houden
Waar komt Gabriël vandaan?
Een onbekende gast in Mariken van Nieumeghen Door Jos Joosten Deze week corrigeerde ik de slotpapers van studenten na een werkcollege over Mariken van Nieumeghen. Eén van hen beëindigde de inleidende samenvatting van het verhaal met de vaststelling dat God ‘de aartsengel Gabriel’ stuurde om de ijzeren ringen om de hals en armen van Mariken (die de paus ter boetedoening … [Lees meer...] overWaar komt Gabriël vandaan?
Opgekropt
Door Maartje Steuten Als berucht taalfundamentalist heb ik geleerd om mild te zijn. Hoeveel taal- en stijlfouten er dagelijks ook de revue passeren, ik probeer te leren om er niet elke keer op aan te slaan. Het komt betweterig over én het leidt af van de inhoud van de boodschap, die belangrijker is. Het fenomeen taalverandering moet ik als taalfundamentalist immers met open … [Lees meer...] overOpgekropt
Met frisse studenten behandelde hij graag fragmenten van oude zangers
Pronomina in de lyriek (12: Piet Gerbrandy) Door Marc van Oostendorp Het is een trend in de Nederlandse poëzie van dit moment: gedichten hebben lange titels, bijna langer dan de tekst van het gedicht zelf. "Als ik mij omdraai bent u weg en daarmee ben ik zelf verdwenen dus liever draai ik mij niet om", staat er boven een gedicht in de laatste bundel van Alfred Schaffer … [Lees meer...] overMet frisse studenten behandelde hij graag fragmenten van oude zangers
Sandro van der Leeuw leest Marieke Lucas Rijneveld
Het verblijf (dag 132) Sandro van der Leeuw is schrijver en kunstenaar. Marieke Lucas Rijneveld (1991) is dichter en schrijver. Haar debuutroman De avond is ongemak is vertaald in onder andere het Duits, Italiaans, Spaans, Frans en Engels. Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door … [Lees meer...] overSandro van der Leeuw leest Marieke Lucas Rijneveld
Fabels en feiten over de tussen-en in samenstellingen (2): de betekenis
Door Arina Banga, Esther Hanssen en Anneke Neijt Spellingrebel Trouw heeft per 1 januari na vijftien jaar ‘witte’ spelling toch de officiële ‘groene’ spelling geaccepteerd. Hoewel wit en groen voor de meeste spellingkwesties nauwelijks van elkaar verschillen, lopen ze uiteen voor onder meer samenstellingen, woorden als pannenkoek en aardbeienjam. Tijd om de balans op te … [Lees meer...] overFabels en feiten over de tussen-en in samenstellingen (2): de betekenis
Over kannibalen verhalen
Het fenomeen kannibalisme kan teruggevonden worden in alle soorten volksverhalen: sprookjes, sagen, legenden, moppen en broodjeaapverhalen. Het onderwerp kannibalisme maakt indruk, maar in een grote database als de Nederlandse Volksverhalenbank met ruim 48.000 vertellingen, worden er uiteindelijk maar 61 gevonden – dat is 0,1%. Wat hebben de verhalen te vertellen over … [Lees meer...] overOver kannibalen verhalen
Die historie van Fortunatus borse : capittel [5]
Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet, seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche … [Lees meer...] overDie historie van Fortunatus borse : capittel [5]
Een schitterend lexicon: DiaMaNT
Door Roland de Bonth Wat is de overeenkomst tussen een adamant, een briljant en een juweel? Het antwoord op deze vraag is dat in het verleden diamant een synoniem was voor deze drie woorden. Kun je daar met één simpele zoekopdracht achterkomen? Jazeker, dat is mogelijk met DiaMaNT. … [Lees meer...] overEen schitterend lexicon: DiaMaNT
Geslacht is van belang
Voornamendrift 73 Door Gerrit Bloothooft [De Sociale Verzekeringsbank heeft haar website inmiddels aangepast en geeft voor 2020 toch de voornaamlijsten voor zowel jongens als meisjes] De Sociale Verzekeringsbank (SVB) heeft in januari de voornamen van 2020 gepubliceerd en maakt voor het eerst geen onderscheid tussen jongens- en meisjesnamen. Als reden noemt men dat … [Lees meer...] overGeslacht is van belang
Meer dan gedachteloos ontleden
Door Marc van Oostendorp Grammatica is een van de stiefkindjes van het onderwijs. Als je een enquête zou houden onder docenten of scholieren naar het meest gehate onderdeel van het lesprogramma Nederlands, is het waarschijnlijk dit. Wat ingewikkeld! En wat heb je er eigenlijk aan? … [Lees meer...] overMeer dan gedachteloos ontleden
Margriet Oostveen leest Diana Ozon
Het verblijf (dag 131) Margriet Oostveen is redacteur en columnist bij de Volkskrant. Diana Ozon (1959) is een Nederlandse dichteres. Haar laatste bundel is Zwerfzang (2016). Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie. … [Lees meer...] overMargriet Oostveen leest Diana Ozon
Vooraankondiging van het boek ‘Van bekkensnijders tot onderzoeksprogramma’s’
Dr. Pieter Breuker (* 1945), taalkundige, sporthistoricus en gelauwerd schrijver, houdt zich al vanaf de jaren ‘80 bezig met sporthistorisch onderzoek. Dit boek bevat een selectie van zijn tussen 2006-2020 verschenen artikelen op het gebied van vermaken en sporten in Nederland tot globaal 1920. … [Lees meer...] overVooraankondiging van het boek ‘Van bekkensnijders tot onderzoeksprogramma’s’
Top 20 van Nederlandstalige Protestalbums: 13. Eva van Manen, Politiek & liefde (2018/2020)
door Laurens Ham Wat is het toch dat we van vrouwelijke kunstenaars altijd een ‘hoofdstuk apart’ maken? Die rake aanduiding, die ik leen van Erica van Bovens proefschrift over de beoordeling van vrouwelijke schrijvers in de vroege 20e eeuw, werkt niet alleen goed om de literatuurgeschiedschrijving te karakteriseren, maar ook voor de manier waarop we over muzikanten … [Lees meer...] overTop 20 van Nederlandstalige Protestalbums: 13. Eva van Manen, Politiek & liefde (2018/2020)
Het raadsel van wij in het Cité-Duits
Door Marc van Oostendorp Het is een ijzeren wet: waar mensen bij elkaar komen, vermengen hun talen zich. Als dat langere tijd voortduurt, kan er uit dat voortdurend mengen een nieuwe taal ontstaan. Zoiets is gebeurd in (Belgisch) Limburg in de jaren dertig van de vorige eeuw, toen mannen van heinde en ver (denk: Italië of Tsjechië) kwamen om in de mijnen te werken. Met … [Lees meer...] overHet raadsel van wij in het Cité-Duits
Hoe een schilderij in taal tot leven kan komen
Als ik één recent taalkundig proefschrift zou moeten aanraden aan een neerlandicus die eigenlijk meer geïnteresseerd is in literatuur, zou het Bringing Stories to Life zijn, dat Thijs Trompenaars vorige week in Nijmegen verdedigde – nota bene niet eens bij Nederlands, maar bij Taalwetenschap (zijn promotor was Helen de Hoop). Zoals uit de titel al een beetje blijkt, gaat het … [Lees meer...] overHoe een schilderij in taal tot leven kan komen
Maartje Zijnge leest Annet Schaap
Het verblijf (dag 130) Maartje Zijnge is moeder van vier zoons en vakdidacticus in de lerarenopleiding Nederlands op Fontys in Tilburg. Annet Schaap (1965) schreef met Lampje (2017) een moderne jeugdklassieker die ze ook zelf illustreerde en waarvoor ze alle prijzen kreeg die je met een jeugdboek kunt winnen. Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel … [Lees meer...] overMaartje Zijnge leest Annet Schaap
Die historie van Fortunatus borse : capittel [4]
Een nieuwe historie van Fortunatus borse ende van sijnen wunschhoet, seer playsant om lesen ende leerende hoe een jonck geselle hem heusschelijck houden sal met woorden ende met wercken, by hooghe, by leeghe, onder vrienden ende onder vremde, binnen slants ende buyten slants, met reysen, met coopmanschappen doen, inden houwelijck ende in meer ander accidenten die den mensche … [Lees meer...] overDie historie van Fortunatus borse : capittel [4]