Ik las twee artikelen van 'een zekere' Paul Sebes, 'een man die ik verder niet ken' – zijn woorden, niet de mijne* – waarin hij stelt dat de literaire roman en literaire non-fictie als intellectuele en verbeeldende krachtbron verdwijnen uit het centrum van onze cultuur: 'mannen lezen minder, het uitgeefvak feminiseert, Nederlanders leven massaal op sociale media en lezen steeds … [Lees meer...] overHoe eeuwenoude mannelijkheid jongens van romans weghoudt
Artikel
Etymologica: Fier als een gieter
De uitdrukking is behoorlijk algemeen in Vlaanderen en terwijl sommige taalgebruikers ze een humoristisch karakter toeschrijven, gebruiken anderen ze zonder ironie. Ze bestaat naast trots (of: fier) als een pauw. In Nederland zijn de trotse pauwen bekend, maar de fier gieters niet, of het is als een “typisch Vlaamse” uitdrukking. Zo vormde ze nog de slogan van het feestweekend … [Lees meer...] overEtymologica: Fier als een gieter
Wat is syntaxis?
Wat iedereen moet weten over taal (25) Onlangs verschenen de resultaten van een onderzoek: wat vinden taalwetenschappers dat mensen moeten weten over taal? Dat resulteerde onder andere in een lijst van 25 vragen. Korte antwoorden op die vragen zet ik hier op een rijtje. Vandaag de laatste vraag van de lijst; maar de komende dagen voeg ik er zelf nog wat vragen aan … [Lees meer...] overWat is syntaxis?
Groslijst: Kees Versluis, Altijd zondag
‘Here God, vergeef me van die kikker.’ Het lijkt erop dat ik een nieuwe leesobsessie heb. Misschien komt het doordat ik in september met een studie theologie ga beginnen of misschien is het gewoon mijn interesse voor het onderwerp ‘identiteiten’ en het zoeken naar wie je wilt zijn. Het begon met het lezen van De Biblebelt van Jonah Falke en daarna volgden … [Lees meer...] overGroslijst: Kees Versluis, Altijd zondag
Nescio, Dichtertje (1918)
Vijftig canonteksten in de klas (26) Nescio (uit het Latijn: ‘ik weet het niet’) is het pseudoniem van Jan Hendrik Frederik Grönloh (1882-1961), die vooral bekend is geworden als de auteur van drie verhalen, Dichtertje, De uitvreter en Titaantjes, die tot de klassieken van onze literatuur gerekend worden. Die verhalen verschenen in 1918 en ze werden tijdens zijn leven … [Lees meer...] overNescio, Dichtertje (1918)
over ons heen krast een vliegtuig
Voor de dichteres Christina Flick is het Nederlands 'haar derde taal'. Uitgever Van Oorschot meldt op zijn website dat Flick die taal voornamelijk gebruikt in haar debuutbundel Oceandiva. Die andere talen zijn haar moedertaal, het Duits, en vermoedelijk het Engels. Die laatste twee talen komen wel voor in de bundel, maar heel marginaal: af en toe een zinnetje ('und als ein jahr … [Lees meer...] overover ons heen krast een vliegtuig
‘Waarvan de code niet was herkend’
In de vakantie publiceerde Fabian Stolk op zijn blog een haast laconieke lijst die verklaarde waarom hij voortijdig was gestopt in Oroppa van Safae el Khannoussi. Hij citeerde en fileerde uit het door hem gelezen deel van de roman 45 fragmenten en zinsneden, die slechts een bloemlezing zouden zijn van de wankele taal die hij aangetroffen had. Zo serveerde de neerlandicus een … [Lees meer...] over‘Waarvan de code niet was herkend’
Raar is waar
De peroptieme tekenaar-schrijver en schrijver-tekenaar Aart Clerkx vertelde mij dat hij en leeftijdsgenoten zich in zijn langvervlogen jeugd amuseerden door dialogen uit Kuifje met elkaar te debiteren. Niet vanwege hun scherpzinnigheid (van de dialogen), maar vanwege de buitengewone buitenissigheid. ‘Ha?... Wààr is hij verdwenen?...’‘Hoe vreemd, ’n klant!...’ Nu zou … [Lees meer...] overRaar is waar
‘Wat goed. Wat knap. Wat hoog.’
Over Vacht van Cobi van Baars Cobi van Baars wordt met ieder boek dat ze schrijft beter. In Vacht! heeft ze haar verhaal volkomen in de hand – van het vreemde begin dat achteraf veelzeggend blijkt te zijn tot en met de ontknoping in de allerlaatste zinnen. Het is een verhaal vol details – ik heb nooit een boek gelezen met zoveel schapen en zoveel paksoi – die … [Lees meer...] over‘Wat goed. Wat knap. Wat hoog.’
Groslijst: Emma Laura Schouten, Nachtschade
Uit de zee stijgt een monster op. De demon verplaatst zich luid brullend naar het land, op zoek naar menselijke slachtoffers gevoelig voor migraine. De oude Grieken noemden haar Antaura, deze personificatie van de hemicranie. Er is een gouden plaatje uit de 3e eeuw n.Chr. waarop beschreven staat hoe Artemis, de godin van de jacht, het zeewezen verjaagt en het dwingt om … [Lees meer...] overGroslijst: Emma Laura Schouten, Nachtschade
Eigen-wijs anders door taal
Tekstportret Christine Sas In de serie Tekstportretten laat Jan Renkema iemand poseren in zijn tekstatelier, ter gelegenheid van een bijzondere aanleiding. Op het 22ste, driejaarlijkse, wereldcongres van de neerlandistiek in Brussel is Christine Sas (University College London) bij acclamatie verkozen tot voorzitter van de Internationale Vereniging van Neerlandistiek. De … [Lees meer...] overEigen-wijs anders door taal
Wat betekent het om correct te spreken?
Wat iedereen moet weten over taal (24) Onlangs verschenen de resultaten van een onderzoek: wat vinden taalwetenschappers dat mensen moeten weten over taal? Dat resulteerde onder andere in een lijst van 25 vragen. Korte antwoorden op die vragen zet ik hier op een rijtje. Over 'correct' spreken krijgen taalkundigen zelf voortdurend vragen. Een deel van de training van … [Lees meer...] overWat betekent het om correct te spreken?
Op syn Flaamsk ‘Nederdútsk’
Hawwe Arjen Versloot en ik yn febrewaris ll. Het Friese ‘Nederduits’ útbrocht (sjoch Op z’n Fries ‘Nederduits’ - in skiednis fan it Nederlânsk út Frysk perspekyf wei –, Miet Ooms hat no mei Van vogala tot noncha. Het historische verhaal van de Nederlandse taal in skiednis fan it Nederlânsk út de Flaamske taalsituaasje wei publisearre. Eins hie se doe’t se der troch de útjouwer … [Lees meer...] overOp syn Flaamsk ‘Nederdútsk’
Van Boy 7 naar Icarus
Buiten de lijntjes kleuren in de les Nederlands Het schooljaar is ook in Vlaanderen weer begonnen en met het verbod op slimme toestellen maakten we ons op voor een pittige start. Die start bleek wel mee te vallen. Ogenschijnlijk lieten de meeste leerlingen zich het verbod welgevallen en leken op het schoolplein toch meer met elkaar te praten. Ik profiteerde van dat nieuwe … [Lees meer...] overVan Boy 7 naar Icarus
Welke kenmerken worden gedeeld door (bijna) alle menselijke talen?
Wat iedereen moet weten over taal (23) Onlangs verschenen de resultaten van een onderzoek: wat vinden taalwetenschappers dat mensen moeten weten over taal? Dat resulteerde onder andere in een lijst van 25 vragen. Korte antwoorden op die vragen zet ik hier op een rijtje. Talen verschillen op heel veel manieren van elkaar – daarover ging vraag 22. Maar er zijn ook … [Lees meer...] overWelke kenmerken worden gedeeld door (bijna) alle menselijke talen?
Groslijst: David de Poel, We hebben elkaar gemist
We hebben elkaar gemist, een strijd zonder stem Wanneer Bastiaan op zesjarige leeftijd halfwees wordt door het plotselinge overlijden van zijn moeder, en zijn vader kort daarop een nieuwe vrouw vindt in Fabiola – die ook Bastiaans nieuwe moeder is - moet hij een ongelijke strijd met zijn stiefmoeder aangaan om de liefde van en band met zijn vader. Maar hoe ga je als … [Lees meer...] overGroslijst: David de Poel, We hebben elkaar gemist
Godmiljaar, Ben Salemans is er niet meer!
Geen kunstgeschiedenis, geen geschiedenis en geen egyptologie. Samen met 150 anderen koos ik ervoor om in 1985 Nederlandse Taal- en Letterkunde te gaan studeren aan de Katholieke Universiteit Nijmegen. Van die studiekeuze heb ik nooit ook maar enige spijt gehad: de medestudenten waren gezellig, de docenten aardig en de vakken interessant. Toentertijd huisde de vakgroep … [Lees meer...] overGodmiljaar, Ben Salemans is er niet meer!
Ben Salemans overleden
Maandag 8 september jl. ontvingen we het verdrietige bericht dat dhr. Ben Salemans is overleden. Het nieuws heeft ons enorm geraakt.Ben Salemans studeerde af als neerlandicus op de universiteit van Nijmegen en promoveerde daar in 2000 cum laude tot doctor in de letteren. Zijn onderzoek ging over de verwantschap van 14 versies van het middeleeuwse toneelstuk 'Lanseloet … [Lees meer...] overBen Salemans overleden
Het taalregister van de oudste Nederlandstalige kranten
Het Couranten Corpus met zeventiende-eeuwse kranten dat dankzij vrijwilligers is gedigitaliseerd, is een taalkundige Fundgrube. De kranten vormden het eerste massamedium, en ze werden veel gelezen. Een intrigerende vraag is of uitgevers in deze periode, net als nu, rekening hielden met hun publiek. Kozen zij voor eenvoudig en begrijpelijk taalgebruik? Op basis van de vele … [Lees meer...] overHet taalregister van de oudste Nederlandstalige kranten
Op welke manieren verschillen talen van elkaar?
Wat iedereen moet weten over taal (22) Onlangs verschenen de resultaten van een onderzoek: wat vinden taalwetenschappers dat mensen moeten weten over taal? Dat resulteerde onder andere in een lijst van 25 vragen. Korte antwoorden op die vragen zet ik hier op een rijtje. Menselijke talen lijken in sommige opzichten op elkaar (daarover gaat vraag 23), maar ze verschillen … [Lees meer...] overOp welke manieren verschillen talen van elkaar?
De dag dat het tijdschrift zijn oprichter overleefde
Er zijn maar weinig mensen die ik een eeuwig leven zou toewensen, maar Ben Salemans is er een van. Ik ken hem al vanaf 1976, toen wij jaargenoten waren bij de opleiding Nederlands in Nijmegen, en in het derde jaar kennismaakten met het keuzevak Computerlinguïstiek, dat voor een groot deel uit een heuse programmeercursus bestond. Met een klein clubje neerlandici wekelijks naar … [Lees meer...] overDe dag dat het tijdschrift zijn oprichter overleefde
Herinneringen aan Ben Salemans
Gisterenavond vlak voor middernacht zag ik op de groepsapp van neerlandistiek het bericht verschijnen dat Ben Salemans plotseling overleden was. Het werd verstuurd door zijn tweelingbroer Frank, die daarvoor Bens telefoon gebruikte. Toen ik in 1992 na mijn eerste serie hoornvliestransplantaties weer de werkvloer van het PCHoofthuis betrad, werd ik … [Lees meer...] overHerinneringen aan Ben Salemans
Ben
Ben Salemans is dit weekeinde plotseling overleden. Wat erg. Hij was een gedreven mens, iemand die heel veel heeft betekend voor de neerlandistiek, en dan met name voor dit tijdschrift. Hij richtte het in 1992 op. Hij werkte aan de toenmalige Katholieke Universiteit Nijmegen en medewerkers van de universiteiten kregen de mogelijkheid iets nieuws te doen met internet: via … [Lees meer...] overBen
Groslijst: Seppe Decubber, Romeo & Juliet lezen
‘A story more of woe’ There never was a story more of woe than that of Juliet and Romeo. Nooit was er een verhaal zo vol verdriet als dit van Juliet en Romeo. Je leest het op p. 29 van Romeo & Juliet lezen, het debuut van Seppe Decubber. De titel duwt het al in je gezicht, en ook in het boek zelf wordt snel duidelijk: de oerklassieker van Shakespeare speelt een … [Lees meer...] overGroslijst: Seppe Decubber, Romeo & Juliet lezen
Etymologica: Proto-Indo-Europees: De Ultieme Leeswijzer
Hoe lees je in hemelsnaam een woord als *dʰugh₂tḗr Ik heb het hier vaak over het Proto-Indo-Europees (PIE). Dat is de gemeenschappelijke voorouder van het Nederlands, Latijn, Grieks, Russisch, Iers, Perzisch, Sanskriet, en nog een hoop andere talen. Het PIE is nooit op schrift gesteld en bestaat dus alleen als taalkundige reconstructie – een wetenschappelijk … [Lees meer...] overEtymologica: Proto-Indo-Europees: De Ultieme Leeswijzer
