Door Henk Wolf Ik vermoed dat vrijwel alle Nederlandstaligen naar Mark Rutte verwijzen met de voornaamwoorden hij, ie, hem, 'm, zijn, z'n. En ik vermoed ook dat zo goed als al die Nederlandstaligen naar Angela Merkel verwijzen met de voornaamwoorden zij, ze, haar, 'r, haar, d'r. Voor mannelijke referenten gebruiken we dus andere voornaamwoorden dan voor vrouwelijke. Dat is … [Lees meer...] overDe geit heeft last van z’n/d’r uier: horen dieren bij de mensen of bij de dingen?
Artikel
De toekomst van de taalbeheersing (3/n)
Door Lucas Seuren Vorige week besprak ik een aantal reacties op het Perspectiefartikel van Carel Jansen in het Tijdschrijft voor Taalbeheersing (€€€), waarin hij zijn visie over de toekomst van de taalbeheersing uit de doeken doet. Deze week wil ik nogmaals stilstaan bij zijn eerste stelling, dat taalbeheersingsonderzoek (weer) primair gemotiveerd moet zijn door praktische … [Lees meer...] overDe toekomst van de taalbeheersing (3/n)
Achter de ruit
Door Wiel Kusters Laatste weerzien met Gerrit Achterberg Toen ik, zo vlakbij onder glas, zijn onbereikbaar hoofd zag, was het mij of ik dit al een keer gezien had, maar ik wist niet meer waar of wanneer. Maar later, in de trein alleen, viel het mij in: een jaar geleên schoof ik, in alle vroegte, zacht het gordijn open, en ik zag dat het gesneeuwd had in de … [Lees meer...] overAchter de ruit
De witte wijn leppende elite
Een paar weken geleden brak Nicoline van der Sijs op Neerlandistiek een lans voor de historische taalkunde, die bestudeert hoe het moderne Nederlands is ontstaan uit oudere taalfasen (lees haar pleidooi hier). Wie kennis heeft van de historische taalkunde kan volgens haar met een relativerende en kritische blik naar taalregels kijken. Daarnaast geeft bestudering van de … [Lees meer...] overDe witte wijn leppende elite
Wat is toch het verschil tussen een mantel en een jas?
Door Marc van Oostendorp Tijdens de eindeloze zoektocht naar vaste grond onder de voeten die het leven heet, kwamen we terecht op de webpagina Mantels van het modebedrijf Peter Hahn. Iemand had namelijk gevraagd naar het woord mantelen (als zelfstandig naamwoord), en daar konden we nergens iets over vinden. Het Woordenboek der Nederlandsche Taal (WNT) zegt er … [Lees meer...] overWat is toch het verschil tussen een mantel en een jas?
Gedicht: Urbain Van de Voorde • De nacht gloort koud als gepolijst zwart marmer
De nacht gloort koud als gepolijst zwart marmer. De sterren, wier geheim geen droom meer teelt, maken mij nog een lieve illuzie armer met het precieze van hun roerloos beeld. o Mathematische Orde, niets verheelt ge nog van 't Leêg des drooms aan een Beschermer; mijn bloed vloeit niet meer inniger en warmer, als toen 'k mij, zalig, dacht door 't licht gestreeld, dat op … [Lees meer...] overGedicht: Urbain Van de Voorde • De nacht gloort koud als gepolijst zwart marmer
De vilder komt
Door Wiel Kusters Dood paard Hij is ineens van hout. De warme buik is koud. Zo wordt de wereld oud. Zijn poten zijn te kort. Er ligt haver gemorst buiten de bek, die nog voor kort je vingers fijn kon malen. Zijn gele tanden briesen tegen die hem den dood in bliezen. Ogen als eierschalen. De vilder komt hem halen. Gerrit Achterberg In Achterbergs oeuvre is … [Lees meer...] overDe vilder komt
‘Dan deed ze het werk van een man’
Moraal, politiek en emancipatie bij Haitskemoei Door Abe de Vries Een niet-geïnterpreteerde tekst uit het verleden is als een onuitgepakt cadeau. Marita Mathijsen Tussen de memorabele vrouwenfiguren in de literatuur in Nederland zou ook makkelijk de Friese Haitskemoei van Waling Dijkstra kunnen staan. Als voorbeeld van emancipatie verschijnt in de Friese literatuur … [Lees meer...] over‘Dan deed ze het werk van een man’
De jood Ismael (1822)
Jeugdverhalen over Joden (26) Door Ewoud Sanders Herkomst en drukgeschiedenis ‘De jood Ismael’ is geschreven door Jakob Glatz (1776-1831). Glatz groeide op in Hongarije, dat toen tot het Habsburgse rijk behoorde. Tijdens zijn studie theologie schreef hij zijn eerste verhalen, gedichten en toneelstukken. Ook zette hij zich in voor de hervorming van het Hongaarse … [Lees meer...] overDe jood Ismael (1822)
Hallo allemaal!
Door Marc van Oostendorp Behalve een Nederlandse serie De Luizenmoeder is er nu ook een Vlaamse! Wat zijn de verschillen? (Bekijk deze video op YouTube) … [Lees meer...] overHallo allemaal!
Gedicht: Urbain Van de Voorde • Mijn noest bestaan
Mijn noest bestaan is het fatale smachten, uit donkren doem van Ruimte en van Getal naar 't onbewust heil van uw zuivre nachten. Gij zijt de derde Pool van mijn heelal, waarheen mijn ziel gaat noodgedwongen trachten, magneet op zoek naar evenwicht in 't Al, vloekbaar gedwarsboomd door onreine machten dat nooit haar as met de uwe samenval! O de eindpaal daar die staat … [Lees meer...] overGedicht: Urbain Van de Voorde • Mijn noest bestaan
Paard en wagen
Door Wiel Kusters Vertelsel In het houten huis woont het witte paard, en de houten wagen slaapt er naast het brandhout, doof en zwaar. Als de maan smelt op de bloemen, rond het houten huis, glanst het water op de heide, vóór het huis. Met de wind voorbij floot de trein reeds jaren, en het huis blijft eeuwig met het witte paard en de houten … [Lees meer...] overPaard en wagen
Haplologie
Nultaal (23) Door Jan Renkema Zonder nul is er geen wiskunde. Zonder niets is er geen communicatie. Want niets in taal is niet niets, maar iets. In deze serie een verkenning van onder meer: de stilte, de spatie, de betekenis van de punt, wat er gebeurt tussen ‘navel’ en ‘truitje’, het inhoudsloze gesprek, ‘Dat hebt u mij niet horen zeggen,‘E 621’ op een verpakking en verbale … [Lees meer...] overHaplologie
De zwarte slaverny was inderdaad een gruwel, maar… ze was openlyk, oprecht, frank
De Multatulileescursus (19) Door Marc van Oostendorp - Als je de brieven leest die Multatuli schreef tijdens het werken aan de tweede bundel Ideën, krijg je het idee dat het allemaal maakwerk was. Hij moest nu eenmaal gedachten uit zich persen om geld te verdienen. Maar als je die bundel zélf leest, vind je de ene briljante zin na de andere. - Je zou bijna spreken van … [Lees meer...] overDe zwarte slaverny was inderdaad een gruwel, maar… ze was openlyk, oprecht, frank
Gedicht: Herman de Coninck • Vijfjarenplan
Vijfjarenplan Ik hou van jou. Hou jij van wat niet kan. Hou jij van je capaciteiten, ik van je gebreken. Jij van je trots, en ik van hoe die zacht kan breken in mijn armen. Jij van je moed. Ik van je zwakte nu en dan. Hou jij van de toekomst. Ik van wat voorbij is gegaan. Hou jij van de honderd levens die je wilde leven. Ik hou van dat ene dat is overgebleven en van … [Lees meer...] overGedicht: Herman de Coninck • Vijfjarenplan
Vacature: Wetenschappelijk medewerk(st)er, Universiteit Keulen
Am Institut für Niederlandistik der Universität zu Köln ist zum nächstmöglichen Zeitpunkt die Stelle einer/s Wissenschaftlichen Mitarbeiters/in (Entgeltgruppe 13 TVL, Praedoc oder Postdoc) im Umfang der Hälfte der regelmäßigen Arbeitszeit (z. Z. 19,92 Std.) für Niederlandistik / Sprachwissenschaft für ein bis 31.09.2023 befristetes Beschäftigungsverhältnis zu besetzen. … [Lees meer...] overVacature: Wetenschappelijk medewerk(st)er, Universiteit Keulen
Bart Van Loo, De Bourgondiërs
Door Willem Kuiper Had ik mij net voorgenomen om geen boeken meer te kopen, omdat ik er a) geen plek meer voor heb, en b) omdat ik ze nooit uitlees, val ik bij toeval in deze radio uitzending. Probeer dan maar eens na afloop bij je besluit te blijven ... Dus ik naar de boekenwinkel, en daar kocht ik: … [Lees meer...] overBart Van Loo, De Bourgondiërs
De verwetenschappelijking van het schoolvak Nederlands
Door Luck van Leeuwen en Julia Naaborg Nu er volgens velen sprake lijkt te zijn van een crisis in de neerlandistiek, worden er van alle kanten oplossingen aangedragen om het tij te keren. Daarbij komt ook veelvuldig de problematiek omtrent het schoolvak Nederlands ter sprake: enerzijds is er veel discussie over de herinrichting van het vak, anderzijds is er een debat gaande … [Lees meer...] overDe verwetenschappelijking van het schoolvak Nederlands
Taal in Vlaanderen: het is allemaal de schuld van de Nederlanders
Door Marc van Oostendorp Er is iets raars aan de hand met de taal in Vlaanderen: je hoort er zelden wat over. Het gebied heeft maar in beperkte mate een eigen taalinfrastructuur: geen tegenhanger van ons radioprogramma De Taalstaat, geen tegenhanger van ons tijdschrift Onze Taal, geen tegenhanger van Wim Daniëls of Paulien Cornelisse of Japke-d. Bouma. Zelfs geen tegenhanger … [Lees meer...] overTaal in Vlaanderen: het is allemaal de schuld van de Nederlanders
Kopjes in stemhulp hebben kleine invloed op de antwoorden van deel van de invullers
(Persbericht Universiteit Utrecht) In aanloop naar de Provinciale Statenverkiezingen en de Waterschapsverkiezingen op 20 maart zullen weer vele honderdduizenden Nederlanders gebruik maken van een stemhulp om de juiste partij te kiezen. Uit onderzoek van de Universiteit Utrecht, de Universiteit van Amsterdam en Tilburg University blijkt dat de gekozen kopjes bij de stellingen … [Lees meer...] overKopjes in stemhulp hebben kleine invloed op de antwoorden van deel van de invullers
Menno Wigman: Tot zichzelf
Door Wiel Kusters 'Alleen mijn nagels en mijn haren, / dat is alles', schrijft Menno Wigman in het gedicht 'Tot zichzelf', dat deel uitmaakt van zijn 'officiële' debuut, 's Zomers stinken alle steden (1997). Hij loopt tegen de dertig, de 'gevreesde' verjaardag waarvan sprake is in 'Media vita', verderop in de bundel. Het dertigste jaar opgevat als het midden van de … [Lees meer...] overMenno Wigman: Tot zichzelf
Gedicht: Max de Jong • Damesportret van Rossetti
Damesportret van Rossetti De boezemweelde en ontblote armen, de opschik en het mateloos gebaar van zelfvergoding en vervalst erbarmen drukken de roos weg die zich in het zwaar over de schouders heen willende haar gedraagt als sneeuw. Niet om zich bij te warmen dwaalt ook de blik, de ogen in het naar gezicht doorlicht van kruisende alarmen. Maar volg de lijn van de … [Lees meer...] overGedicht: Max de Jong • Damesportret van Rossetti
In memoriam Dr. H.J.T.M. (Har) Brok (1943 – 2019)
Breda, 24 september 1943 – Amsterdam 18 februari 2019 Tot ons grote leedwezen ontvingen wij bericht van het overlijden van Har Brok, oud-medewerker van het Meertens Instituut. Over Har kun je niet een gewoon geleerden-levensbericht schrijven: hij stond namelijk veel te ambivalent tegenover het georganiseerde wetenschappelijk bedrijf en ook zijn eigen kwaliteiten mocht hij … [Lees meer...] overIn memoriam Dr. H.J.T.M. (Har) Brok (1943 – 2019)
Sik, soekie, noede: een gat in het Standaardnederlands
Door Henk Wolf Van Schiermonnikoog tot Poperinge delen mensen een standaardtaal waarin ze vrijwel dezelfde woorden gebruiken, bijvoorbeeld: brood, straat, rotzak, mispunt, groen, wit, veertien, achtendertig, combineren en zwemmen. Wie op Schier is opgegroeid, kan door die gemeenschappelijke taal zonder veel moeite als journalist in Poperieng aan het werk en omgekeerd. Die … [Lees meer...] overSik, soekie, noede: een gat in het Standaardnederlands
Call for papers: 13th ALCS Conference Worlding the Low Countries
University College London, 6–8 November 2019 Marking the occasion of the centenary of neerlandistiek in the anglophone world (the first Chair for Dutch Studies was founded in 1919 at University College London, with historian Pieter Geyl as its first incumbent), the 13th international and interdisciplinary conference of the Association for Low Countries Studies (ALCS2019) … [Lees meer...] overCall for papers: 13th ALCS Conference Worlding the Low Countries
