Voor een open, democratische samenleving is openbare ruimte van vitaal belang. Maar bestaat openbare ruimte nog? Zijn er plekken waar we de ander kunnen ontmoeten en onbelemmerd met elkaar in gesprek kunnen gaan? Openbare ruimte beschouwen we als die ruimte waar iedereen in beginsel toegang toe heeft en niemand exclusief aanspraak op kan maken. Dat wil niet zeggen dat … [Lees meer...] overPas verschenen: De Gids 2025-3
letterkunde
Charlotte Mutsaers op haar paard
Mensen hebben nog steeds een dierenbrein, het oudste deel van het menselijke brein met dezelfde fundamentele principes als andere diersoorten, de hersenstam. Waar onze oren zitten zaten ooit de kieuwen van een vis. Een diergerichte benadering in de literatuur zoals bij Kafka, vegetariër, die mensen in dieren liet veranderen, een advocaat die ooit een paard was, neemt … [Lees meer...] overCharlotte Mutsaers op haar paard
Constantijn Huygens-prijs 2025 voor Lieke Marsman
Lieke Marsman (1990, ‘s-Hertogenbosch) ontvangt de Constantijn Huygens-prijs 2025 voor haar oeuvre. Dit is zojuist bekendgemaakt in het radioprogramma Kunststof. “Een vorm van onverdeelde erkenning”, vindt Marsman. “Alsof al je werk in één keer gezien is. Dat vind ik heel bijzonder, omdat je als schrijver soms vreest dat je alleen zo goed bent als je meest recente werk. Het … [Lees meer...] overConstantijn Huygens-prijs 2025 voor Lieke Marsman
De zeventiende eeuw
Vijftig canonteksten in de klas (16-21) Er zijn weinig dichters uit de oudere Nederlandse literatuur van wie de stem nog zo direct en herkenbaar tot ons spreekt als die van Gerbrand Adriaenszoon Bredero. In 1522 verscheen zijn Groot Liedboek, een bundel met meer dan tweehonderd liederen en gedichten. Het liedboek bevat drie afdelingen, onder de titels Boertig, Amoureus … [Lees meer...] overDe zeventiende eeuw
Max Havelaar automatisch verbeterd
Een woensdagochtendexperimentje. Gisteren was er een congres Multatuli Internationaal aan de VU, waar (onder andere) veel presentaties waren van en over vertalers van Max Havelaar in allerlei talen. Daar wilde ik meer van weten! Ik voerde het begin van Max Havelaar aan ChatGPT met de opdracht 'verbeter deze tekst'. Die nieuwe tekst voerde ik aan de volgende chatbot (Gemini … [Lees meer...] overMax Havelaar automatisch verbeterd
26-29 juni: Dichters in de Prinsentuin 2025
Dichters in de Prinsentuin 2025 verkent thema 'Scherven en rafelranden' met 80 dichters, vertalers en andere artiesten Op 26, 27, 28 en 29 juni 2025 transformeert de Groningse Prinsentuin opnieuw tothet kloppende hart van de Nederlandse poëziewereld. Dichters in de Prinsentuinpresenteert dit jaar het thema 'Scherven en rafelranden' en onderzoekt hoe poëzieschoonheid kan … [Lees meer...] over26-29 juni: Dichters in de Prinsentuin 2025
Durven is meer een kwestie van zichzelf naar iets toe praten
Dit jaar wil ik alle boeken van Vonne van der Meer lezen. In veel van Van der Meers boeken, of in ieder geval in veel van haar boeken sinds Eilandgasten, komt een oudere vrouw voor, wat onooglijk en onopvallend gekleed die achteraf de touwtjes in handen lijkt te hebben. In Het smalle pad van de liefde is die vrouw non en heet ze Heleen. Het boek bevat naast een knallend … [Lees meer...] overDurven is meer een kwestie van zichzelf naar iets toe praten
Een rijk leven: afscheidsrede Johan Koppenol, VU Amsterdam
In zijn afscheidsrede zal hoogleraar Oudere Nederlandse Letterkunde Johan Koppenol ingaan op Twee-en-tachtig-jarig leven, de berijmde autobiografie van Jacob Cats (1577-1660). Die tekst vormt een unieke maar ook buitengewoon problematische bron voor de levensbeschrijving van deze veelgelezen dichter, landwinner en centrale figuur uit de Nederlandse geschiedenis. … [Lees meer...] overEen rijk leven: afscheidsrede Johan Koppenol, VU Amsterdam
3 juli 2025: afscheidssymposium Johan Koppenol
Beste collega’s, oud-collega’s, studenten, alumni en andere belangstellenden, Aan het eind van dit collegejaar nemen wij afscheid van Johan Koppenol als hoogleraar Oudere Nederlandse Letterkunde aan de VU. Uiteraard laten we die gebeurtenis niet ongemerkt voorbijgaan: we zullen Johan feestelijk uitzwaaien met een klein symposium op donderdag 3 juli 2025 van 11:00 tot … [Lees meer...] over3 juli 2025: afscheidssymposium Johan Koppenol
Poëzie ontstaat niet alleen aan de schrijftafel
Over Een nieuw geluid door Gillis Dorleijn en Wiljan van den Akker Laat ik maar meteen met de deur in huis vallen: Een nieuw geluid is een monumentale poëziegeschiedenis, een standaardwerk. De moderne Nederlandse poëzie van 1900 tot 1940 is nooit zo uitgebreid en systematisch beschreven: Wiljan van den Akker en Gillis Dorleijn deden dat in 1267 bladzijden. Ze hebben er … [Lees meer...] overPoëzie ontstaat niet alleen aan de schrijftafel
Het nieuws reisde snel, zoals dat soort nieuws doet.
De openingszin van Luister van Sacha Bronwasser weet in één klap de kern van het boek te vatten: de roman, die een zorgvuldige opbouw bevat, draait voornamelijk om het te weten komen van nieuws. Indrukwekkende gebeurtenissen in Parijs, verteld vanuit verschillende perspectieven. Wie vertelt wat, en wie weet wat over wie? Alles hangt onherroepelijk met elkaar samen. Dankzij deze … [Lees meer...] overHet nieuws reisde snel, zoals dat soort nieuws doet.
Het Antwerps Liedboek (1544)
Vijftig canonteksten in de klas (15) Het Antwerps Liedboek is het oudste en het beroemdste gedrukte boek met wereldlijke liederen uit onze literatuur. Het behoort tot de literaire canon, de lijst van teksten die door het literaire veld in Vlaanderen als essentiële Nederlandstalige literatuur worden beschouwd. Het enige exemplaar dat we van dit liedboek hebben, verscheen in … [Lees meer...] overHet Antwerps Liedboek (1544)
5 september 2025: Jaarcongres van de Werkgroep Zeventiende eeuw
Op 5 september vindt in Leiden het Jaarcongres van de Werkgroep Zeventiende eeuw plaats. Het jaarcongres van de Werkgroep Zeventiende Eeuw richt zich dit jaar op familie. Familie bepaalde je plaats in de samenleving en verwantschapsrelaties waren essentieel bij het verwerven van status, middelen, banen, en kennis. ‘Familie’ speelde bovendien in verschillende lagen van de … [Lees meer...] over5 september 2025: Jaarcongres van de Werkgroep Zeventiende eeuw
Zomernummer MedJCW in aantocht
Het zomernummer van de Mededelingen van de Stichting Jacob Campo Weyerman is in aantocht! Dat wil zeggen: de inkt moet er nog op, de exemplaren moeten nog worden voorzien van verzendlabels en Post.nl moet nog doen waarvoor ze betaald wordt. Maar dan is het zover. Wat kun je verwachten? De aflevering opent met het artikel van Jac Fuchs ‘Jaques de Roore, Johan van … [Lees meer...] overZomernummer MedJCW in aantocht
Cursus: Oude Nederlandse literatuur vanuit een vrouwelijk perspectief
De meeste leerlingen maken in de lessen Nederlands kennis met ridderliteratuur en ook Van den vos Reynaerde passeert wel eens de revue, maar de middeleeuwen en vroegmoderne tijd herbergen een veel grotere schat aan literaire teksten in de meest diverse genres. In deze nascholing laten specialisten in de historische Nederlandse letterkunde je proeven van enkele … [Lees meer...] overCursus: Oude Nederlandse literatuur vanuit een vrouwelijk perspectief
20 juni 2025: Presentatie Vertalen wat er niet staat
Met veel genoegen nodigen De Arbeiderspers en boekhandel Pegasus je uit voor de boekpresentatie van: Robbert-Jan Henkes : Vertalen wat er niet staat(Arbeiderspers, 248 pag., € 24,99) De presentatie vindt plaats op vrijdag 20 juni bij Boekhandel Pegasus (Singel 367, Amsterdam). Programma: 17.30 uur: Inloop en welkom 17.45 uur: Start presentatie Robbert-Jan en de … [Lees meer...] over20 juni 2025: Presentatie Vertalen wat er niet staat
De lamme en de blinden
Over Pooltochten dromen van Erik Harteveld [Inleiding, (niet door mij) voorgelezen bij de presentatie van Pooltochten dromen van Erik Harteveld, in Groningen 12 juni 2025] Nu ik er vandaag door omstandigheden niet zelf kan zijn, zodoende mijn verhaaltje vooraf schrijf en ik op dit moment praat zonder publiek, realiseer ik me plots een kleine parallel met het boek … [Lees meer...] overDe lamme en de blinden
14 juni 2025: Programma rondom Een nieuw geluid
Op 14 juni (14.45-15.30 LantarenVenster zaal 6, Rotterdam) presenteert Poetry International een bijzonder programma rond het nieuwe boek Een nieuw geluid van Gillis Dorleijn en Wiljan van den Akker. Dit omvangrijke werk volgt de opkomst van de moderne Nederlandse poëzie tussen 1900 en 1940, met aandacht voor dichters als Kloos, Gorter, Nijhoff en Vasalis. Het boek onderzoekt … [Lees meer...] over14 juni 2025: Programma rondom Een nieuw geluid
C.O. Jellema (1936-2003)
Als dichter leef je tussen twee werelden: het binnenbrein en buitenbrein. De geest en het zintuiglijke. Hoe zintuiglijk is ook het binnenbrein? Je ziet en hoort in je dromen: Vriend, ge hebt mij geroepen? / Waarom ben ik dan wakker? / ge hebt mij niet aangeraakt? / Waarom ben ik dan in de war? De innerlijke gespletenheid van de dichter, het dualisme, daar heeft hij baat bij. … [Lees meer...] overC.O. Jellema (1936-2003)
Als hij de voorkeur gaf aan verhalen waarin alles werd voorgekauwd
Dit jaar wil ik alle boeken van Vonne van der Meer lezen. "Ik ben geen uitzondering," schrijft een vrouw in De vrouw met de sleutel (2011) van Vonne van der Meer, "iedereen lijdt. Er is niet alleen maar mijn verhaal, er zijn zoveel verhalen." De vrouw, Olivia, schrijft dat aan de protagonist, Nettie, de 'vrouw met de sleutel' die na de dood van haar man heeft besloten dat … [Lees meer...] overAls hij de voorkeur gaf aan verhalen waarin alles werd voorgekauwd
Conflict en geluk bij drs. P
Drs. P is geen sombere schrijver. Hier en daar is er zelfs humor in zijn werk te vinden. Maar het belangrijkste kenmerk is dat in de arena van het lied de dichter-zanger een sierlijke strijd levert met het rijm. We hebben natuurlijk alleen weet van partijen die Drs. P gewonnen heeft. Het lijkt zelfs onvoorstelbaar dat hij ooit een keer het onderspit heeft gedolven. De zwaarste … [Lees meer...] overConflict en geluk bij drs. P
Deze kennismaking zal kort zijn.
Deze kennismaking zal kort zijn. Kort, maar noodzakelijk, zoals dat gaat met waarschuwingen. In dit hoofdstuk gaat al iemand dood. Deze openingszin van de week komt uit het boek Geen vaarwel vandaag (2023) van Daan Heerma van Voss. De eerste zin is kort en spreekt de lezer aan op een zeer directe manier, waardoor je meteen het verhaal in wordt getrokken. De opening zet de … [Lees meer...] overDeze kennismaking zal kort zijn.
Verschenen: Misschien Joods, van Arnon Grunberg
Bij de Hof van Jan in Haarlem is een nieuwe bibliofiele uitgave van Arnon Grunberg verschenen: Misschien Joods. Deel 3 van de avonturen van Alyosha. Op 18 mei werd Alyosha Grunberg (spreek uit: Ali-josha) alweer vier jaar oud. Het jongetje begint dus steeds meer persoonlijkheid te ontwikkelen en het verrast zijn moeder met existentiële vragen als: ‘Waarom heb je mij … [Lees meer...] overVerschenen: Misschien Joods, van Arnon Grunberg
Mariken in 16 pagina’s
Een verhaal over een meisje dat maar liefst zeven jaren samenleefde met de Duivel. Kortom: het verhaal van Mariken van Nieumeghen. Emma Ringelding maakte deze heerlijke bewerking met lekker veel aanvullende wetenswaardigheden over deze heldin uit de 16e eeuw. Kakkerlakjes zijn verstuurbare boekjes. Zestien pagina’s vol prachtige teksten en beeld van gevestigd en … [Lees meer...] overMariken in 16 pagina’s
‘Je zult het met het woord zelf moeten doen’
Het sublieme bij C.O. Jellema C.O. Jellema (1936-2003) is een dichter die uitnodigt tot exegese. In de twintig jaar na zijn dood zijn al verschillende studies over zijn werk verschenen – ik ken eigenlijk weinig hedendaagse dichters (Jellema is natuurlijk hedendaags, hij is alleen maar veel te vroeg gestorven) over wie zoveel geschreven is. Veel van die studies zijn … [Lees meer...] over‘Je zult het met het woord zelf moeten doen’
