Door Leonie Cornips Een lezer schrijft me dat hij in Lemiers (gemeente Vaals) tijdens het voetballen dialect hoort met Engelse woorden erin: ‘D’r kiepper hat sjtres, d’r boj sjteet nevver d’r joolpoal’. We kijken er niet meer van op dat het Engels in het Nederlands voorkomt maar wel als het zich mengt met het dialect. In ons denken horen talen thuis in verschillende hokjes. … [Lees meer...] overTaalmenging
taalkunde
Liggend op een dekentje werd ik taalkundige
De taalkundige als jonge man (1)Door Marc van OostendorpWaarom wordt iemand taalkundige? Hoe kom je op zo'n raar, of toch in ieder geval vrij zeldzaam idee? Hoe ben ikzelf daarop gekomen?Mij interesseert die vraag al heel lang. Ik vraag er regelmatig ook collega's naar. Je krijgt dan, vind ik, interessante verhalen. Maar je leest er slechts zelden iets over. Taalkundigen … [Lees meer...] overLiggend op een dekentje werd ik taalkundige
Schatten uit de DBNL
Door Marc van Oostendorp Hoe gaat het met de Digitale Bibliotheek der Nederlandse Letteren? Een half jaar geleden schreven enkele vooraanstaande letterkundigen een ingezonden brief omdat zij zich zorgen maakten over de toekomst van deze digitale schatkamer van de Nederlandse literatuur. "Weinig andere landen kunnen bogen op zo'n veelomvattende, goed … [Lees meer...] overSchatten uit de DBNL
Kromspraak
Door Hans Aniba Een taaltrainer die het verdient zo te heten, is als een koorddanser. Hij is voortdurend op zoek naar het juiste evenwicht. (Lees voor ‘hij’desgewenst ‘zij’.) Vrijwel onafgebroken is hij aan het afwegen of hij feedback moet geven of niet. En zo ja, op welk moment en op welke manier. Mogelijk geldt dat voor trainers, docenten, onderwijsgevenden in het … [Lees meer...] overKromspraak
Lijdt Jan Kuitenbrouwer nu ook aan canonangst?
Eik best leuk het beste taalboek van de schrijver van Turbotaal Door Marc van Oostendorp Tien jaar geleden stelde Jan Kuitenbrouwer een onbarmhartige diagnose: taalkundigen leden volgens hem net als allerlei andere deskundigen aan een aandoening die hij meteen maar drie namen gaf in één stukje: canonangst, panisch pluralisme of pluralisme. In plaats van de hele … [Lees meer...] overLijdt Jan Kuitenbrouwer nu ook aan canonangst?
Basisschool niet afgemaakt? Geen uitkering
Door Marc van OostendorpIk probeer me sinds een paar dagen voor te stellen wat voor mensen het zijn die weigeren om Nederlands te leren, terwijl ze wel een bijstandsuitkering aanvragen. Deze week bleek staatssecretaris Klijnsma een wetsvoorstel naar de Raad van State te hebben gestuurd (ik kan dat wetsvoorstel overigens nergens op internet vinden) die het verplicht moet … [Lees meer...] overBasisschool niet afgemaakt? Geen uitkering
De harde Hollandse g van Golf
"Toen Volkswagen in 1974 de Golf introduceerde," schreef iemand deze week op het Meldpunt Taal, "werd de naam nog uitgesproken met de g van het Duitse Gott of zoals de gelijknamige sport in het Engels wordt aangeduid. Bij mijn weten is dat vele jaren volgehouden. Nu heeft men het bij VW zelf over de Golf met die harde Hollandse g van 'ga toch weg!'. Hoezo … [Lees meer...] overDe harde Hollandse g van Golf
Lezingendag voor studenten met belangstelling voor (de Nederlandse) taal
Op donderdag 15 mei organiseert het Meertens Instituut een middag voor alle studieverenigingen en geïnteresseerde studenten, wier studie raakvlakken heeft met het onderzoeksgebied van de taalkundigen op het Meertens Instituut.Het taalkundig onderzoek van het instituut beschrijft en onderzoekt de taalkundige variatie in het Nederlandse taalgebied, allereerst in Nederland. Het … [Lees meer...] overLezingendag voor studenten met belangstelling voor (de Nederlandse) taal
Lexicologen krijgen 7 ton voor Europees netwerk
Europese woordenschat als gemeenschappelijk cultureel erfgoedHet Instituut voor Nederlandse Lexicologie (INL, Leiden) en de Fryske Akademy (Leeuwarden) hebben samen met partners uit 28 andere Europese landen een bedrag van ruim 700.000 euro ontvangen van COST: een organisatie die wetenschappelijke samenwerking in Europa stimuleert. Het doel is het … [Lees meer...] overLexicologen krijgen 7 ton voor Europees netwerk
Oproep: taalgebruiksgidsen
In het Engelse taalgebied is al bijna 200 jaar een rijke traditie aan usages guides: gidsjes die de taalgebruiker adviseren op het gebied van uitspraak, woordkeuze, zinsbouw en nog veel meer. Voorbeelden van besproken usages problems zijn de split infinitive (“to boldly go”), het gebruik van het woord hopefully en vele andere glibberige stenen in de rivier van juist … [Lees meer...] overOproep: taalgebruiksgidsen
[Aangepast:] Vacature: PhD (M/V) (1 fte) Taalkeuze in een zorginstelling in Limburg – Meertens Instituut
Het Meertens Instituut heeft de tekst van de vacature voor een PhD, die vorige week geplaatst is, iets aangepast. Hieronder de nieuwe, uitgebreidere vacaturetekst: Het Meertens Instituut in Amsterdam is voor het Europees project ‘de meertalige uitdaging voor de EU burger’ op zoek naar een PhD voor etnografisch onderzoek naar taalkeuze in een zorginstelling in … [Lees meer...] over[Aangepast:] Vacature: PhD (M/V) (1 fte) Taalkeuze in een zorginstelling in Limburg – Meertens Instituut
Do you love me?
Door Leonie Cornips Sommige zinnetjes wekken wrevel of hilariteit op. Een beroemd voorbeeld is het gebruik van doen als hulpwerkwoord. ‘Ik ben gewoon timmerman en ik doe timmeren’ zegt een Heerlenaar tegen me. Dit doen bij een zelfstandig werkwoord als timmeren, lijkt een rechtstreekse vertaling uit het dialect. Vandaar dat ik vaak hoor beweren dat doen-zinnen uniek voor … [Lees meer...] overDo you love me?
De oorzaak van mijn hoofdpijn was de moeilijke sommen
Door Marc van Oostendorp Welke werkwoordsvorm moet je plaatsen in: - De oorzaak van mijn hoofdpijn {was / waren} de moeilijke sommen. [1] Het is moeilijk te bepalen. De zinnen klinken allebei een beetje gek, hoewel ik de meervoudsvorm uiteindelijk geloof ik beter vind. De meeste Nederlandstaligen denken daar wel ongeveer hetzelfde over, zij het niet allemaal. Dat bleek uit … [Lees meer...] overDe oorzaak van mijn hoofdpijn was de moeilijke sommen
Is wijzen de oertaal?
Een nieuwe theorie over de oorsprong van taal Door Marc van Oostendorp Hoe is de menselijke taal ontstaan? Dat ingewikkelde, subtiele, rijke systeem van communiceren, dat op het eerste gezicht geen duidelijke parallel heeft in het dierenrijk – hoe heeft dat ooit kunnen evolueren? Er zijn allerlei theorieën over, maar volgens de Amerikaanse psycholoog Michael Tomasello … [Lees meer...] overIs wijzen de oertaal?
De vooravond van de ‘nieuwe’ spelling
door Miet OomsGisteren las ik een berichtje uit het Leuvense studentenblad Veto, over het roemloze einde van de spelling-Geerts 20 jaar geleden, nog voor ze ooit in voege kwam. Het was een van die dagen uit mijn studentenperiode die ik nooit zal vergeten. … [Lees meer...] overDe vooravond van de ‘nieuwe’ spelling
Tweederlands
Door Hans Aniba, taaltrainerIk voorzie in mijn dagelijks brood, mijn wekelijkse tonijn en mijn maandelijkse rijsttafel door anderstaligen te leren communiceren in het Nederlands. Althans, dat is mijnomschrijving; niet al mijn cursisten zien het zo. Sommigen nemen een Europees minderheidstaaltje als het onze sowieso niet helemaal serieus en zijn er heilig van overtuigd dat … [Lees meer...] overTweederlands
Vacature: PhD (M/V) (1 fte) Taalkeuze in een zorginstelling in Limburg – Meertens Instituut
Update 7 april 2014: Het Meertens Instituut heeft een aangepaste, uitgebreidere tekst gemaakt voor deze vacature. Onderstaande tekst is niet meer accuraat. Voor de nieuwe tekst, zie: http://nederl.blogspot.nl/2014/04/aangepast-vacature-phd-mv-1-fte.html Het Meertens Instituut in Amsterdam is voor het Europees project De meertalige uitdaging van de EU-burger op zoek naar een PhD … [Lees meer...] overVacature: PhD (M/V) (1 fte) Taalkeuze in een zorginstelling in Limburg – Meertens Instituut
Afrikaanse taalkunde: dat is nog eens taalwetenschap
Door Marc van OostendorpWij Nederlanders wonen in een aangeharkte taaltuin. Vrijwel iedereen kent de standaardtaal op zijn minst passief, en het dagelijks leven speelt zich af in diezelfde standaardtaal, of een dialect, of eventueel in het Engels. Het is een wonder dat de Nederlandse taalkunde niet saai is.Nee, dan het Afrikaans, gesproken door miljoenen heel verschillende … [Lees meer...] overAfrikaanse taalkunde: dat is nog eens taalwetenschap
Hoe het Nederlands zich afscheidde
Door Marc van Oostendorp Hoe klonk het oudste Nederlands, de taal die in onze streken in de elfde eeuw, en de eeuwen daarvoor, gesproken werd? Dat heeft mijn Leidse collega Michiel de Vaan de afgelopen jaren uitgezocht. We weten al wel redelijk veel van het zogeheten Middelnederlands dat na die tijd gesproken werd, en zelfs eigenlijk ook al wel meer van het … [Lees meer...] overHoe het Nederlands zich afscheidde
Men artikel is gedoan wè né
Door Marc van OostendorpIedere zin is een pakketje. In het binnenste zit een gedachte; laten we zeggen 'mijn artikel is af'. Die gedachte vormt zich ergens in het binnenste van je hoofd, en wil eruit - zich nestelen in andermans hoofd.Maar dat gaat zomaar niet! Zodra zo'n zin van mij naar jou moet, moet er pakpapier omheen: het pakpapier van de sociale conventie. Er moeten … [Lees meer...] overMen artikel is gedoan wè né
Al die kerken in al die wijken. Die?
Door Marc van OostendorpHet interview dat de theologe en oud-parlementariër Mirjam Sterk vorige week voor de radio hield met de jonge hippe predikant Ruben van Zwieten, blijkt een feest voor de taalliefhebber.Dat komt allereerst door het accent van Van Zwieten, die een ontmoetingscentrum is begonnen op de Amsterdamse Zuidas en die veel meer klinkt als een verdwaalde vennoot van … [Lees meer...] overAl die kerken in al die wijken. Die?
Ondertiteling
Door Leonie Cornips Familie, vrienden en collega’s vertellen in de TROS-documentaire van 5 maart ‘Het verhaal van Rowwen Hèze’. Ook mij valt onmiddellijk de ondertiteling op die de Limburgse Nederlandstaligen in deze documentaire apart zetten. De bandleden, manager Rudy Havermans en documentairemaker Leon Giesen krijgen ondertitels toebedeeld maar theaterregisseur Frank … [Lees meer...] overOndertiteling
Kikapoem
Drie taalnerds in een Haagse school op vrijdagavond Door Marc van OostendorpTwee jongens waren er gisterenavond gekomen naar de laatste lezing die ik ooit gegeven heb: om 22:40 begon het praatje dat ik gaf over mensen die hun eigen talen maken in het Festival Haganum, dat ieder jaar georganiseerd wordt door leerlingen van het Haagse gymnasium. De andere leerlingen waren al … [Lees meer...] overKikapoem
De [t] van Bonita Avenue
Door Marc van Oostendorp De vraag die Nederland én Vlaanderen nu al jaren in zijn greep houdt: hoe dienen we de t uit te spreken in de romantitel Bonita Avenue? Als de korte, d-achtige klank waarmee Amerikanen het woord Bonita zouden uitspreken (een tap, [ɾ] in het internationale fonetische alfabet)? Of als een Nederlandse, langere [t]? De radio is nu … [Lees meer...] overDe [t] van Bonita Avenue
Nedersaksisch: de verzwegen taal
Door Martin ter DengeEen van de meest onderbelichte talen in het Nederduitse taalgebied is het Nedersaksisch. Dat is niet zo gek, want het besef dat het een internationale taalgroep is, is nogal vertroebeld. En niemand heeft een goedwerkend filter. Ten eerste is er zoveel taalvariatie dat je het moeilijk als één taal kunt bevatten. Ten tweede zijn de sprekers er zelf niet erg … [Lees meer...] overNedersaksisch: de verzwegen taal