Neerlandistiek

Online tijdschrift voor taal- en letterkundig onderzoek

taalkunde

Is de nieuwe paus een zij?

door 2 Reacties

Door Suzanne AalberseBiologisch gezien zal de volgende paus een man zijn, dat wordt van tevoren gecontroleerd (zie de uitdrukking Testiculos habet et bene pendentes ). Toch is het mogelijk dat de paus “zij” genoemd wordt. De aanspreekvorm voor de nieuwe paus (en de paus-emiritus) is namelijk zijne heiligheid. Woorden die op –heid eindigen zijn altijd vrouwelijk en alle … [Lees meer...] overIs de nieuwe paus een zij?

Resistent tegen stopwoordjes?

door 2 Reacties

Door Marc van Oostendorp Ineens besefte ik: er bestaat geen goede theorie over stopwoorden, of in ieder geval ik ken zo'n theorie niet. Waarom gebruiken mensen stopwoorden, maar vooral: hoe kunnen we begrijpen dat sommige stopwoorden ineens ergens opduiken en dan weer in de loop van de tijd verdwijnen. Er zijn allerlei theorieën over de aard en de functie van taal, maar geen … [Lees meer...] overResistent tegen stopwoordjes?

Vacature: ‘3 PhD positions’, Radboud Universiteit Nijmegen (reageren voor 1 april 2013)

door Reageer

Responsibilities You will work at the research institute for Historical, Literary and Cultural Studies (HLCS) of the Faculty of Arts, starting September 1st 2013. Projects should be in line with one of the institute's research programmes. Preference will be given to proposals that fit within one of the two Humanities research themes, which are called ‘Europe and its … [Lees meer...] overVacature: ‘3 PhD positions’, Radboud Universiteit Nijmegen (reageren voor 1 april 2013)

Utereg. T.

door 2 Reacties

Door Marc van Oostendorp Utrecht, dat is de stad die zichzelf Utereg noemt, terwijl Utrechtenaren tegelijkertijd soms enkelt zeggen in plaats van enkel, en brommert in plaats van brommer. De stad waar t's verdwijnen en verschijnen naar believen, althans op het eerste gezicht. Helemaal lukraak is het toch niet, blijkt uit deze film op Facebook, waarvan de link me is … [Lees meer...] overUtereg. T.

Die oude Roman had toch gelijk!

door 5 Reacties

Door Marc van Oostendorp.   Eindelijk, eindelijk weten we waarom tongbrekers moeilijk zijn uit te spreken! Omdat de klanken teveel op elkaar lijken. Wanneer je het persbericht van Nature leest over een artikel dat vorige week in dat gezaghebbende blad verscheen, zou je denken dat er weer iets volkomen triviaals is ontdekt in de laboratoria: 'Sally sells seashells' is … [Lees meer...] overDie oude Roman had toch gelijk!

Al lezende in Ogier van Denemerken – 18

door Reageer

Al lezende in Ogier van Denemerken – 18 : Ontzien Amand Berteloot Het Germaanse prefix ‘ant-‘ is alleen in het woord ‘antwoord’ in zijn originele vorm bewaard gebleven. In het Nederlands vinden we het meestal terug in de vorm ‘ont-‘, terwijl het Duits gewoonlijk ‘ent-‘ gebruikt. Met dit prefix worden in de regel werkwoorden afgeleid van andere werkwoorden, b.v. ‘ontstaan’ van … [Lees meer...] overAl lezende in Ogier van Denemerken – 18

Waar kwam het Proto-Indo-Europees vandaan?

door 10 Reacties

door Viorica Van der Roest Onderzoekers van het Massachucetts Institute of Technology hebben deze week in het blad Frontiers in Psychology geopperd dat de mens 50.000 tot 80.000 jaar geleden eerder leerde zingen dan praten. Toen het Proto-Indo-Europees (PIE) ontstond, was de mens dat stadium van zingen natuurlijk al lang voorbij. Lange tijd was de consensus, op basis van … [Lees meer...] overWaar kwam het Proto-Indo-Europees vandaan?

Al lezende in Ogier van Denemerken – 17

door Reageer

Al lezende in Ogier van Denemerken – 17 : De chronologie van Ogier van Denemerken Amand Berteloot Is het belangrijk te weten wanneer een werk ontstaan is? Voor literatuurhistorici zeker, daarom stellen we deze vraag hier ook aan de orde. Maar in een geval als OvD, waar de tekst zelf vol onzekerheden zit, is de kwestie nog dringender dan elders. Een voorbeeld voor wat er kan … [Lees meer...] overAl lezende in Ogier van Denemerken – 17

Na een kort ziekbed

door 3 Reacties

Ik had ter voorbereiding op de komst van de begrafenisondernemer gisterenavond alvast een tekstje geschreven. "Na een kort ziekbed", waren de eerste woorden. "Daar maken we maar van kortstondig", zei de begrafenisondernemer, een dertiger die al twaalf jaar in het vak zat. "Nee, dat willen we niet," zei ik, terwijl ik naar mijn tante keek. … [Lees meer...] overNa een kort ziekbed

Al lezende in Ogier van Denemerken – 16

door Reageer

Al lezende in Ogier van Denemerken – 16 : Zesentwintig verdwaalde verzen Amand Berteloot Karel de Grote is er het hart van in dat zijn zoon Charloot Ogiers zoon Boudijn, die als gijzelaar aan het hof verbleef en voor wie Karel de verantwoordelijkheid droeg, heeft gedood. Hij is dan ook bereid Ogier heel ver tegemoet te komen om hem te verzoenen. Drieduizend ridders wil hij … [Lees meer...] overAl lezende in Ogier van Denemerken – 16

Indien ‘als’ te gewoontjes is … (worsteling met wanneer)

door 6 Reacties

Door Hans Aniba “Als ik thuiskom na mijn werk, drink ik meestal een glas bier. Als we honger krijgen, gaan mijn vrouw en ik naar de keuken en maken we het eten klaar. Als alles klaar is, dekken we de tafel; we scheppen onze borden vol en beginnen te eten. Als we klaar zijn met eten, ruim ik meestal de tafel af en doe ik alles in de afwasmachine. Als we een paar uur later naar … [Lees meer...] overIndien ‘als’ te gewoontjes is … (worsteling met wanneer)

Klankencyclopedie van het Nederlands (28): [ɛ]

door Reageer

door Marc van Oostendorp[ɛ] De [ɛ] (van wet) maak je een mond die vrijwel helemaal open is, behalve dat de voorkant van je tong een beetje omhoog gaat: het is een [e] (van weet) met de tong een beetje naar beneden, of de [a] (van water) met de tong iets meer omhoog. Dat is allemaal millimeterwerk, maar voor het oor van een Nederlandstalige klinkt het gigantisch.Zoals … [Lees meer...] overKlankencyclopedie van het Nederlands (28): [ɛ]

Verdwijnt de dialectologie?

door 2 Reacties

Door Miet OomsVorige week bracht ik nog eens een bezoekje aan mijn oude werkplek, mijn kantoor in de Letterenfaculteit van de K U Leuven en momenteel het dialect- en naamkundearchief. Het deed me pijn te merken hoe vol en tegelijkertijd leeg het was. Vol met dialectologische en naamkundige eindverhandelingen uit een periode van ongeveer honderd jaar, met vragenlijsten uit de … [Lees meer...] overVerdwijnt de dialectologie?

In Memoriam Frida Balk-Smit Duyzentkunst

door Reageer

Door Wim Klooster Op 7 februari van dit jaar overleed Frida (‘Fried’) Balk, op 82-jarige leeftijd. Er is mij, jarenlang haar naaste collega, gevraagd dit In Memoriam te schrijven. In de bijna zestig jaar dat wij elkaar kenden, heb ik in uiteenlopende hoedanigheden met haar te maken gehad. Ik heb bij haar college gelopen, wij werden collega’s in de staf Nederlandse … [Lees meer...] overIn Memoriam Frida Balk-Smit Duyzentkunst

Nog een paar woorden uit het Huizer dialect

door Reageer

door Viorica Van der Roest Toen eind jaren vijftig Henk Rebel, alias Haindruk van ’t Noorderainde, op de radio een tekst in het Huizer dialect had voorgedragen, was het commentaar van mijn overgrootmoeder tegen mijn vader: ‘Dat was nijt goeëd. Hij had ’t over een skutteltje, mar ’t most een téëltjen wezen’. Het gevolg van een generatieverschil. Mijn overgrootmoeder was … [Lees meer...] overNog een paar woorden uit het Huizer dialect