Uit te reiken tijdens de Historicidagen 2021 te Rotterdam In 2021 wordt de Elise Mathilde Essayprijs voor de derde keer uitgeloofd. Dit maal voor een essay op het gebied van de geschiedwetenschap. De winnende inzending wordt beloond met een oorkonde en een geldbedrag van € 10.000. Het essay wordt bovendien uitgereikt tijdens de Historicidagen 2021 én verzonden met de … [Lees meer...] overOproep Elise Mathilde Essayprijs 2021 voor het beste historische essay
Artikel
Ik heb taal dus ik
Door Marc van Oostendorp Mensen kunnen over zichzelf praten. Ze kunnen bijvoorbeeld zeggen 'de ondergetekende', of naar zichzelf wijzen en dan zeggen 'de spreker', of tandenknarsend tegen zichzelf zeggen 'gij ongelukkige'! En ze kunnen persoonlijk voornaamwoorden als ik of mij gebruiken: de 'eerste persoon'. … [Lees meer...] overIk heb taal dus ik
Bram Ieven leest Henriëtte Roland Holst
Het verblijf (dag 106) Bram Ieven is universitair docent aan het Leiden University Centre for the Arts in Society.Henriëtte Roland Holst (1869-1952) was een socialistisch dichteres. Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie. … [Lees meer...] overBram Ieven leest Henriëtte Roland Holst
Gedicht: H. Marsman • De bruid
De bruid Ik dacht dat ik geboren was voor verdriet en nu ben ik opeens een liedaan 't worden, fluisterend door het ijle morgenriet.nu smelt ik weg en voel mij openstroomennaar alle verten van den horizon,maar ik weet nietmeer waar mijn loop begon. de schaduwen van blinkend witte wolkenbespelen mij en overzeilen mij;en scholen zilvren visschen bevolkenmijne diepte en … [Lees meer...] overGedicht: H. Marsman • De bruid
Saterfriese naslagwerken digitaal beschikbaar
De Friese taalonderzoeker Pyt Kramer heeft vier naslagwerken op het gebied van het Saterlandse Fries digitaal beschikbaar gesteld. Het gaat deels om tussen 1961 en 2006 uitgegeven boeken, deels om niet eerder gepubliceerd materiaal. … [Lees meer...] overSaterfriese naslagwerken digitaal beschikbaar
Do animals speak? New research is urgent
Door Leonie Cornips The aim of this video is to promote teaching and research in which humans and animals are considered as interconnected, problematising our Western ideas about the opposition between nature and culture. This is important since there is an increasing concern about the current human impact of a huge scale on ecosystems, all other sentient beings, global … [Lees meer...] overDo animals speak? New research is urgent
Waar zit je talenknobbel?
Taalnerds-podcast aflevering 6 Heeft iedereen een talenknobbel? En zo ja, waar zit 'ie dan? In deze aflevering van de Taalnerds gaan we op zoek naar de talenknobbel, bespreken we de beste strategie om een nieuwe taal te leren en kijken we terug op de leukste neologismen van 2020. … [Lees meer...] overWaar zit je talenknobbel?
Een nuttig werkwoord: zeeleeuwen
Nieuw woord geleerd: zeeleeuwen. Althans, in het Nederlands is het nog niet zo gangbaar in de nieuwe betekenis (al kun je het wel vinden) maar in het Engels wordt het in sommige kringen op de sociale media vrijelijk gebruikt: sealioning. … [Lees meer...] overEen nuttig werkwoord: zeeleeuwen
Liesbet Winkelmolen leest Anne Frank
Het verblijf (dag 105) Liesbet Winkelmolen is docent aan het Leiden University Centre of Linguistics. Anne Frank (1929-1945) schreef het beroemdste dagboek uit de Nederlandse literatuur. Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie. … [Lees meer...] overLiesbet Winkelmolen leest Anne Frank
Gedicht: Esther Jansma • Wat dacht je toch?
Uit Rennen naar het einde van honger, de nieuwe bundel van Esther Jansma. Wat dacht je toch? Bewegen is haren, lege bekers, schilfers achterlaten,een ongemerkte regen van resten, een staat van permanentgewichtsverlies. Je maakt jezelf zwaarder met verhalenen eten, houdt een agenda bij om maar op de grond te blijven.Erger is het als je reist: dan heb je ook een koffer … [Lees meer...] overGedicht: Esther Jansma • Wat dacht je toch?
DBNL-dag 2021
Altijd al eens achter de schermen willen kijken bij de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren? Of heeft u een prangende vraag over de DBNL? Op 1 april 2021 vindt de DBNL-dag plaats, ditmaal volledig digitaal én internationaal! Op deze digitale DBNL-dag wordt een reeks filmpjes gelanceerd waarmee u meer te weten komt over de collectie en de didactische … [Lees meer...] overDBNL-dag 2021
behendig / handig
Verwarwoordenboek vervolg (121) behendig / handig De woorden overlappen in betekenis, maar verschillen in gebruik. … [Lees meer...] overbehendig / handig
Onderbroken wederwaardigheden
Door Viorica Van der Roest Soms begin je aan iets en dan is het maar goed dat je niet weet hoe lang het gaat duren. Als iemand me in 2005, toen ik eraan begon, verteld had dat mijn proefschrift over de Middelnederlandse roman Parthonopeus van Bloys nu, in 2021, nog niet af zou zijn, was ik er vast nooit aan begonnen. Extern promoveren - het leek zo’n goed idee. Ik verwachtte … [Lees meer...] overOnderbroken wederwaardigheden
‘en zo blijf je een stille vriend’
Pronomina in de lyriek (9) Door Marc van Oostendorp PennenvriendDag liftkooibewoner in het stationdie ik nooit aanspreek omdat ik bang benvoor je gedachten als ik je geld geefje lijkt op mijn pennenvriend van toen ik veertien wasdie ik een foto van mijn tepel stuurde in ruilvoor een Kiplingaapje en een zak ribbelchips die ik niet kreegmijn tepel kon ik niet terugnemenen … [Lees meer...] over‘en zo blijf je een stille vriend’
Marco Prandoni leest Leo Vroman
Marco Prandoni is als docent-onderzoeker werkzaam aan de Universiteit van Bologna, Italië. Leo Vroman (1915-2014) was een Nederlands-Amerikaans dichter, schrijver, tekenaar, schilder, bioloog en hematoloog. Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie. … [Lees meer...] overMarco Prandoni leest Leo Vroman
Gedicht: Folgóre da San Gimignano • Januari
Chrétien Breukers over het gedicht van Folgóre da San Gimignano. Januari In januari schenk ik je festijnenmet maaltijden en warmte in overvloed,en slaapkamers met zijden beddengoeden eekhoornbont om diep in te verdwijnen, en schapenwol en dons van hermelijnen,konfijtsap en muskaatwijn rood als bloedvoor als de zuiderstorm en poolwind woedten de sirocco huilt door de … [Lees meer...] overGedicht: Folgóre da San Gimignano • Januari
De kat van Ted
Radicaal relationisme in Dennie is een star van Maartje Wortel en Kamers, antikamers van Niña Weijers Dennie, de kat van Ted, is stervende. Hij is aangereden – Teds geliefde Marina heeft het ongeluk zien gebeuren – en lijdt gruwelijk. Als Marina de zwaargewonde kat naar binnenbrengt, gaan Teds gedachten meteen naar haar vrienden uit. De kat, een van de personages in … [Lees meer...] overDe kat van Ted
Bloemenspraak
Door Ewoud Sanders Veel mensen zijn ervan overtuigd dat het leven honderd jaar geleden veel minder gecompliceerd was. Tot voor kort kon ik daar niet veel tegenin brengen, maar een paar dagen geleden kreeg ik een boekje in handen dat me op andere gedachten heeft gebracht. Het telt slechts 64 pagina’s en dateert van omstreeks 1875. De titel luidt Nieuwste bloemenspraak en het … [Lees meer...] overBloemenspraak
Stuk militaire spitstechnologie van Simon Stevin gaat langer mee dan zijn neologisme ervoor
Door Freek Van de Velde Het schijnt dat er mensen bestaan die wekenlang alleen in een bos kunnen overleven, en weten waar ze drinkbaar water kunnen vinden, welke paddenstoelen eetbaar zijn en hoe ze een waterdichte luifel van dorre takken en mos kunnen maken om onder te slapen. Zelf ben ik niet zo’n survival-type. Maar toch kreeg ik van Facebook onlangs de suggestie om … [Lees meer...] overStuk militaire spitstechnologie van Simon Stevin gaat langer mee dan zijn neologisme ervoor
Gedichten en de derde laag van taal
Door Marc van Oostendorp Wat is een gedicht? Wat onderscheidt een gedicht van andere taal? Deze week mag ik de hele week een cursus geven in de zogeheten winterschool van de Landelijke Onderzoeksschool Taalkunde, waar gevorderde studenten van alle Nederlandse universiteiten bij elkaar komen. Ik heb besloten die cursus over de vorm van gedichten te laten gaan. We zijn … [Lees meer...] overGedichten en de derde laag van taal
Josien Brugmans leest M. Vasalis
Jorien Brugmans is docent Nederlands aan anderstaligen, beeldend kunstenaar en dichter. M. Vasalis, pseudoniem van Margaretha (Kiekie) Droogleever Fortuyn-Leenmans, (1909 – 1998) was een Nederlandse dichteres en psychiater. Presentatie, format, productie, vogels en muziek: Michiel van de Weerthof. Het verblijf wordt mede mogelijk gemaakt door de Nederlandse Taalunie. … [Lees meer...] overJosien Brugmans leest M. Vasalis
Gedicht: Max Dendermonde • Het lam
Het lam Te dartel voor haar handen rent dit lamnaar links, naar rechts en springt en plant zijn potenzo dwaas terzijde uit, dat zij verdrotenzich naast mij strekt en moe haar krullen kamt. Wijdopen zijn de landen, groot en stramgaan wolken over in vermoeide vloten,en nu het lam tussen ons komt met grote,ondiepe ogen is het traag en tam. Zie, hoe het schuchter uit haar … [Lees meer...] overGedicht: Max Dendermonde • Het lam
Top 20 van Nederlandstalige Protestalbums: 17. Appa, Straatfilosoof (2007)
door Laurens Ham Wanneer je luistert naar de hits van jonge Nederlandstalige muzikanten van dit moment, dan kun je om twee muzikale elementen niet heen: om de autotune en om de trap-beats. Autotune, eind jaren negentig geïntroduceerd als stembewerkingssoftware om valse noten te voorkomen, is inmiddels veel meer dan dat: zangers en rappers gebruiken het als ‘instrument’ om … [Lees meer...] overTop 20 van Nederlandstalige Protestalbums: 17. Appa, Straatfilosoof (2007)
Uit de Kapellekensbaan
Door Frank Willaert In de jaren zestig waren mijn vader en ik trouwe kijkers van het televisieprogramma “’t Is maar een woord” op de Vlaamse Televisie. Het ging om een woordspelletje met een vast panel bestaande uit de sportjournalist Piet Theys, de televisiepresentatrice Nora Sneyers, de journalist Gaston Durnez en Louis Paul Boon. “Een gemene vent”, gromde mijn vader, die … [Lees meer...] overUit de Kapellekensbaan
Ruimte voor eenlingen en tolerantie voor afwijkingen van de sociale norm
Door Marc van Oostendorp Het hoofdredactioneel commentaar van de NRC naar aanleiding van de dood van Nobelprijswinnaar Martin Veltman (1931-2021) was vrijdag wat lastig te volgen. 'Aan het front van de wetenschap hoeft niet alles netjes te zijn'. Waar dat gebrek aan netheid nu precies uit bestond, wordt niet heel erg duidelijk. De kernzin lijkt mij: "Want met alle sublieme … [Lees meer...] overRuimte voor eenlingen en tolerantie voor afwijkingen van de sociale norm
