Jullie lazen het hier voor het eerst. 31 jaar geleden beschreef Peter-Arno Coppen in dit tijdschrift hoe hij met zijn vriendin de krant zat voor te lezen en zij hem tot zijn verbijstering zei: "En hij is ook nog gepoogd te vergiftigen”. En dat zij daar helemaal niets vreemds aan vond. Het was voor zover ik weet de eerste observatie van dit verschijnsel 'in het wild'. Dit … [Lees meer...] overHij is opnieuw gepoogd te vergiftigen
taalkunde
Op z’n ouder Nederlands
Korte indruk van het Colloquium Neerlandicum in Brussel Op 25 t/m 29 august jl. is het wereldcongres voor neerlandistiek in Brussel gehouden. Als halve/driekwart neerlandist (kandidaats, doctoraal bijvak [bij hoofdvak Friese taal- en letterkunde] en gepromoveerd op een neerlandistisch onderwerp [stadsdialect van Leeuwarden]) heb ik als gastonderzoeker van de Fryske Akademy … [Lees meer...] overOp z’n ouder Nederlands
‘Als Laura een zombie wordt, wil ze dat je haar neerschiet’
Interessante observatie, in het nieuwste nummer van het vakblad Linguistics and Philosphy. De taalkundigen Kai von Fintel en Robert Pasternak schrijven er over zinnen als: Opvallend aan deze zin is dat hij logischerwijs iets zegt over wat Laura's wensen zullen zijn op het moment dat ze in een zombie veranderd is: dat ze dan als zombie wil dat je haar neerschiet. Maar … [Lees meer...] over‘Als Laura een zombie wordt, wil ze dat je haar neerschiet’
Heb ik iets gemist?
In de Volkskrant stond laatst een beschouwing van een maaltijd in een hamburgertentje ergens in Noord-Holland, waarin een zin voorkwam die ik niet begreep. De schrijfster van het stuk vertelde eerst dat ze op allerlei gerechten een geel goedje kreeg dat voor kaassaus moest doorgaan, maar dat niet de eigenschappen van kaas had en dat ze ook niet lekker vond. Vervolgens … [Lees meer...] overHeb ik iets gemist?
Download: Nederlandse taal in contact in het Caribisch gebied
De nieuwe CARAN-bundel is verschenen: Taalkunde, literatuur en onderwijs: Nederlandse taal in contact in het Caribisch gebiedDeze publicatie bundelt de artikelen die werden geschreven naar aanleiding van de conferentie van de Caribische Associatie voor Neerlandistiek (CARAN), die van 6 tot en met 9 december plaatsvond aan de Universiteit van Aruba. Deze bundel bevat 13 … [Lees meer...] overDownload: Nederlandse taal in contact in het Caribisch gebied
Op welk moment in de evolutie van homo sapiens is taal ontstaan?
Wat iedereen moet weten over taal (30) Als taal unieks is voor de mens rijst natuurlijk de vraag hoe en wanneer dat dan is ontstaan in de evolutie van homo sapiens. De verschillen die met andere vormen van dierencommunicatie waarover het ging in. vraag 10 vinden we ook bij de vergelijking met mensapen. Ook gorilla's, bonobo's en chimpanzees zijn sociale dieren die een … [Lees meer...] overOp welk moment in de evolutie van homo sapiens is taal ontstaan?
Onder de wol met Betje en Aagje
Als je tot laat naar een beeldscherm zit te turen, kun je slaapproblemen krijgen. Het blauwe licht van het scherm vertraagt de aanmaak van het slaaphormoon melatonine. Daardoor blijft je lichaam alerter en val je moeilijker in slaap. Het advies is dan ook om minstens een uur voordat je gaat slapen contact met beeldschermen te vermijden, zodat het lichaam de kans krijgt om te … [Lees meer...] overOnder de wol met Betje en Aagje
Etymologica: Joat, oui!
Dit artikel is een hoofdstuk uit mijn boek Die goeie ouwe taal, dat onlangs genomineerd is voor de Taalboekenprijs 2025. Onder het artikel volgt een infographic die je nog meer vertelt over het Frans, waar het laatste deel over gaat. Dat veel talen werkwoorden vervoegen, is geen nieuws. Ik schrijf, jij schrijft, enzovoort. Maar er zijn er ook die het woord voor … [Lees meer...] overEtymologica: Joat, oui!
Menszijn van de gaten
Wie zich iedere week wil onderdompelen in de bruisende gedachtewereld van een een Nederlandse tijdgenoot, moet een abonnement nemen op de nieuwsbrief van Felienne Hermans. De nieuwsbrief is gratis en Felienne is hoogleraar Vakdidactiek van de informatica aan de VU Amsterdam, terwijl ze ook zelf een paar dagen in de week in het voortgezet onderwijs voor de klas staat. In de … [Lees meer...] overMenszijn van de gaten
Freek Van de Velde wint Taalboekenprijs 2025
Persbericht Taalboekenprijs ‘Wat taal verraadt’ van de Vlaamse taalwetenschapper Freek Van de Velde wint de Taalboekenprijs. Dat is bekendgemaakt in het Nederlandse radioprogramma De Taalstaat. Wat taal verraadt. Een kleine geschiedenis van brein tot beschaving (uitgeverij Lannoo Campus) is bekroond met de jaarlijkse Taalboekenprijs. “Een fascinerend verhaal over de … [Lees meer...] overFreek Van de Velde wint Taalboekenprijs 2025
14 november 2025: proefcollege voor scholieren
Formuleerfouten, bestaan die eigenlijk wel? Proefcollege Nederlandse Taal en Cultuur voor leerlingen die Nederlands willen gaan studeren vrijdag 14 november 2025, 16:00-17:00u (online) Misschien herken je dit wel: je krijgt een schrijfopdracht terug en in de kantlijn staat een rode krabbel – ‘pleonasme!’ of ‘Congruentiefout!’. Bij … [Lees meer...] over14 november 2025: proefcollege voor scholieren
John Searle en de toverkracht van taal
John Searle, die op 17 september jongstleden overleed, was misschien wel dé vertegenwoordiger van de filosofie van de alledaagse taal. Dat had niet alleen met de inhoud te maken, maar ook met de vorm. Op schrift, maar vooral ook als spreker kon hij een glashelder verhaal houden over de ingewikkelde onderwerpen die hem interesseerden, zoals bewustzijn of hoe de werkelijkheid … [Lees meer...] overJohn Searle en de toverkracht van taal
4-12 oktober 2025: Week van het Nederlands
Op reis in taal Van 4 tot 12 oktober vindt de elfde Week van het Nederlands plaats. Ambassadeurs Aafke Romeijn (NL) en Kelia Kaniki Masengo (VL) trekken op tournee langs scholen en podia in de Lage Landen met een voorstelling waarin ze zoeken naar de wortels van onze taal. Daarmee willen ze jongeren enthousiast maken over taal. “Je kunt zoveel plezier maken met taal”, aldus … [Lees meer...] over4-12 oktober 2025: Week van het Nederlands
U mag hier even tekenen
Bij de dood van John Searle (1932-2025) Het gaat in de wetenschap geloof ik niet aan om dat te zeggen, maar ik was een fan toen de Amerikaanse taalfilosoof John Searle (1932-2025) in 2009 een lezing gaf in Nijmegen, bij de opening van de International Max Planck Research School for Language Sciences. Het ontroerde me toen hij bij zijn uitleg van het begrip illocutionary … [Lees meer...] overU mag hier even tekenen
Nieuw in het Handboek: De ANS in de klas
In het Handboek Didactiek Nederlands verscheen een artikel van Frank Landsbergen, over het gebruik van de ANS in de klas. De Algemene Nederlandse Spraakkunst (ANS) is de meest uitgebreide beschrijving van de Nederlandse grammatica. Daarmee is het een prachtig werk om te gebruiken in de klas. Door de omvang, diepgang en manier van beschrijven kan dit echter lastig zijn. Want … [Lees meer...] overNieuw in het Handboek: De ANS in de klas
Hoe het metrum van de Ilias en Odyssee verdwenen klanken terug kan halen
De Ilias en Odyssee zijn in de eerste plaats orale gedichten. Eeeuwenlang werden ze in verschillende varianten van zanger op zanger doorgegeven – totdat ze rond 700 voor Christus eindelijk eens zwart op wit werden gezet. Dat mondeling doorgeven was mogelijk dankzij het vaste metrum. Elke regel in de Ilias en Odyssee verloopt volgens … [Lees meer...] overHoe het metrum van de Ilias en Odyssee verdwenen klanken terug kan halen
Afscheidsrede Peter-Arno Coppen
Afscheidsrede van Peter-Arno Coppen als hoogleraar Vakdidactiek van de Geesteswetenschappen, op 26 september 2025. De registratie omvat de hele academische plechtigheid, inclusief het binnenschrijden van de hoogleraren, de toespraakjes na afloop, en het verlaten van de zaal door het cortège. De lezing zelf begint op 4:20, en loopt door tot 48:00. … [Lees meer...] overAfscheidsrede Peter-Arno Coppen
Karel de Grote heeft schuld aan de Franse spelling
Over vereenvoudiging van de Franse spelling wordt al eeuwen gediscussieerd. De eerste auteur van een Franstalige grammatica van het Frans, de zestiende-eeuwer Louis Meigret, probeerde de spelling van zijn taal al te veranderen, hem wat logischer te maken door bijvoorbeeld al die letters te schrappen die je wel moet schrijven maar die niemand ooit zegt: de n, de g en de t aan … [Lees meer...] overKarel de Grote heeft schuld aan de Franse spelling
Hugo Brandt Corstius – Gek, gedreven en gevreesd
Leven en werk van een geniale schrijver en een niet zo productieve taalkundige Waarom lezen mensen eigenlijk biografieën? Dat heb ik me altijd afgevraagd. Hele kasten in boekwinkels staan er vol mee. Nu heb ik zelf eindelijk ook een biografie gelezen, en ik vond het fascinerend. Hoeveel biografieën in boekvorm zijn er eigenlijk verschenen van taalkundigen? Vanuit de … [Lees meer...] overHugo Brandt Corstius – Gek, gedreven en gevreesd
De onzin van de geïdealiseerde zin
Ik heb, wat zal het zijn, een jaar of vijftien geleden Peter-Arno Coppen eens uitgenodigd voor een gastcollege. Daar heeft hij zijn befaamde truuk gedemonstreerd: een willekeurige zin uit een willekeurig boek. En ja hoor: er kwam warempel een probleem in voor. Het ging om de aan-het-constructie, als ik het me goed herinner. Is aan het werken in 'Hij is aan het werken' een … [Lees meer...] overDe onzin van de geïdealiseerde zin
De middelste zin van… Jouw gezicht morgen
Boek (drieluik): Jouw gezicht morgen van Javier Marías (vertaald uit het Spaans). Middelste zin (p. 666-667): Wat hij vertelde was niet alleen even reëel en geloofwaardig als het beleg van Wenen in 1529, de verschrikkelijke val van Constantinopel in 1453 toen de stad in handen van de ontrouwe Turken viel, de afslachting in Gallípoli van de landgenoten van Wheeler, de … [Lees meer...] overDe middelste zin van… Jouw gezicht morgen
Verschenen: Zodat taal boeit
Taal is belangrijk in het leven van ieder mens, en toch wordt er op school maar weinig aandacht besteed aan taalkunde. Deze veelkleurige wetenschap biedt echter vele interessante en belangrijke inzichten: hoe het Nederlands zich over de eeuwen heeft ontwikkeld, waarom jongerentaal bestaat, welke woordsoorten nieuwe woorden toelaten en nog veel meer. Gelukkig wint de … [Lees meer...] overVerschenen: Zodat taal boeit
De middelste zin van… De Dikke Van Dale
Troostende mergpijpen De eerste zin van de Dikke Van Dale begint op pagina 1 en de laatste op pagina 5160. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat er voorafgaand aan pagina 1 nog 51 romeins genummerde bladzijden zijn, maar daar houd ik gemakshalve geen rekening mee. Immers, (vrijwel) niemand leest ooit de inleiding, de gebruiksaanwijzing of het afkortingenoverzicht van een … [Lees meer...] overDe middelste zin van… De Dikke Van Dale
Wordt het Engels ooit de enige taal ter wereld?
Wat iedereen moet weten over taal (29) Talen zijn als jonge sterren. Zoals die laatste steeds meer materie aantrekken, en door de aangetrokken materie zwaarder worden en zo nóg meer materie aantrekken. Een taal is aantrekkelijk als ze veel sprekers heeft: door die taal te leren kun je met veel mensen praten. Maar als de taal om die reden door veel mensen geleerd wordt, … [Lees meer...] overWordt het Engels ooit de enige taal ter wereld?
Overleden: Cor Hoppenbrouwers (1936-2025)
Ons bereikt het bericht dat Cor Hoppenbrouwers op 18 september 2025 in Haren is overleden. Hoppenbrouwers, geboren in Valkenswaard op 21 juli 1936 werkte als taalkundige aan de afdeling Nederlands van de Rijksuniversiteit Groningen. Zijn werk betrof vooral de dialectologie, en dat met name de vergelijking van dialecten. Hij had bijzondere belangstelling voor het Brabants, maar … [Lees meer...] overOverleden: Cor Hoppenbrouwers (1936-2025)
