Ik heb me lange tijd verbaasd over auteurs of kunstenaars die vinden dat de grote taalmodellen waarop chatbots gebaseerd zijn hun werk ‘stelen’. Zonder dat zij ervoor betaald worden, zeggen ze, maken de bedrijven achter die modellen goede sier met hun werk. Ook onlangs was er weer onrust, toen er een lijst circuleerde van boeken waarvan Meta, het bedrijf achter onder meer … [Lees meer...] overStelen chatbots van auteurs?
letterkunde
Een kiezelsteen is hij, in een koude rivier
Dit jaar wil ik al het werk van Vonne van der Meer lezen. Van alle katholieke sacaramenten is dat van de biecht het diepzinnigst. Ja, die van de doop, het huwelijk en de zieken begeleiden mensen op belangrijke momenten in hun leven: geboorte, partnerkeuze, dood. Dat van de biecht is alledaagser en lijkt daardoor onooglijker, maar het drukt iets uit dat volgens mij ook van … [Lees meer...] overEen kiezelsteen is hij, in een koude rivier
De Dolomiti van Dino Buzzati
In Nederland is een overleden schrijver, hoe beroemd ook, snel vergeten. Het werk wordt, misschien op één bestseller na, niet meer gelezen. In Italië is het oeuvre van Dino Buzzati (1906-1972) nog volop in de boekhandel aanwezig. Zeker in zijn geboortestad Belluno in het noorden van Veneto, waar ik voor enkele weken neerstreek, in de sporen van de schrijver. Het wielrennen … [Lees meer...] overDe Dolomiti van Dino Buzzati
Verschenen: Parelduiker 2025-2
De Parelduiker doet op een toegankelijke, niet-academische manier verslag van speurtochten naar de verborgen schatten van de literatuurgeschiedenis. Onder het mom van het aan Multatuli ontleende idee ‘Een parelduiker vreest de modder niet’ belicht De Parelduiker niet alleen de verborgen zijde van bekende auteurs, maar haalt het tijdschrift ook vergeten schrijvers boven water. … [Lees meer...] overVerschenen: Parelduiker 2025-2
Nijmeegs eerbetoon aan een Antilliaans auteur
Bij de onthulling van het literair baken op het Canisius College in Nijmegen ‘Literaire Bakens Nijmegen’ is een stichting die op passende locaties in de publieke ruimte citaten plaatst (‘bakens’) van Nederlandse auteurs. Op 24 mei werd door burgemeester Hubert Bruls en rector Louise Beernink het baken onthuld op het Canisius College, dat dit jaar zijn 125-jarig bestaan … [Lees meer...] overNijmeegs eerbetoon aan een Antilliaans auteur
28 mei 2025: Zwagerman-biograaf Maria Vlaar
Iedere laatste woensdagmiddag van de maand vindt in het Amsterdamse Spui25 De Literaire Letterenshow plaats. Hierin wordt een podium gegeven aan schrijvers, biografen, dichters en andere literaire makers om het project waaraan ze werken voor het voetlicht te brengen. Op woensdag 28 mei aanstaande zal presentator Maite Karssenberg in gesprek gaan met Maria Vlaar, die werkt … [Lees meer...] over28 mei 2025: Zwagerman-biograaf Maria Vlaar
Online (zomer)cursus Dutch for Reading Knowledge
Het Instituut voor Nederlands Taalonderwijs en Taaladvies (INTT) van de Universiteit van Amsterdam organiseert van 7 – 25 juli 2025 en van 10 september – 3 december een cursus Dutch for Reading knowledge. Onderzoekers en afgestudeerde studenten wereldwijd die geen of weinig voorkennis van het Nederlands hebben kunnen meedoen aan deze online cursus voor het lezen en begrijpen … [Lees meer...] overOnline (zomer)cursus Dutch for Reading Knowledge
Lucebert en het geheim van de raadkamer
Ik neem mijn hoed af voor Hans Ulrich Jessurun d'Oliveira, de laatste nog levende redacteur van Merlyn en, onder andere omdat hij geen beroepslezer is, althans niet van gedichten, misschien wel de allerbeste lezer die we hebben. Hij laat het zien in zijn nieuwe boek Speuren in Lucebert, een update van zijn eerdere Luceberts zoekend oog. Het boek verzamelt essays die Jessurun … [Lees meer...] overLucebert en het geheim van de raadkamer
31 oktober 2025: Nedersaksisch symposium
Tijdens het zesde symposium van Stichting Sasland zullen in zes korte lezingen de ontwikkelingen in de moderne Nedersaksische literatuur worden besproken. Dat wil zeggen: in de literatuur vanaf het jaar 2000. Over het oudere literaire werk is al flink wat geschreven in het Handboek Nedersaksisch, dat in 2008 verscheen. We zijn inmiddels een kleine 25 jaar verder. Op het komende … [Lees meer...] over31 oktober 2025: Nedersaksisch symposium
Waarom een andere vorm van internationale diplomatieke actie nodig is
Niet alleen is Van Reybrouck de officiële Denker der Nederlanden, wat mij betreft is hij ook een van de beste essayisten en een van de meest overtuigende schriftelijke redenaars. Hoewel ik naar zijn betoog begon te luisteren tijdens het uitlaten van de hond, wist hij mijn aandacht onmiddellijk te boeien en vast te houden tot lang nadat Freddy en ik weer thuis waren … [Lees meer...] overWaarom een andere vorm van internationale diplomatieke actie nodig is
Taalwetenschap door chatbots
Ik schrijf wel veel over de grotetaalmodellen, maar ik sta er toch iedere keer weer van te kijken. Het gevoel is voor mensen van mijn generatie bekend van een jaar of dertig geleden, toen het internet doorbrak: wat verandert onze wereld snel, en wat zullen we daar niet allemaal mee kunnen doen. (Ik ben bij dit tijdschrift begonnen in 1996 als redacteur die precies de … [Lees meer...] overTaalwetenschap door chatbots
26 mei 2025: promotie Viorica Van der Roest
Aankondiging doctoraatsverdediging Viorica Van der Roest: ‘Een verhaal met een staartje’ Antwerpen, 26 May 2025 – Onderzoekingen over de Middelnederlandse Parthonopeus van Bloys De dertiende-eeuwse Middelnederlandse ridderroman Parthonopeus van Bloys – een bewerking van de twaalfde-eeuwse Oudfranse roman Partonopeus de Blois – vertelt het verhaal van de zesde-eeuwse held … [Lees meer...] over26 mei 2025: promotie Viorica Van der Roest
10 juni 2025: Frits van Oostrom – Oudfries en omstreken
Late roepingen zijn dikwijls het sterkst, en voor Frits van Oostrom hebben het Oudfries en Fryslân veel van een (te) late roeping. Geboren en getogen in de Randstad, student Nederlands in een tijd dat het Fries in die opleiding achter de horizon bleef en ook nog eens gespecialiseerd in Hollandse middeleeuwse literatuur, waarin de vete met Friesland schandelijk eenzijdig werd … [Lees meer...] over10 juni 2025: Frits van Oostrom – Oudfries en omstreken
Memory, War and Translation
David McKay on The Remembered Soldier by Anjet Daanje This episode unpacks the long journey of bringing The Remembered Soldier from a small regional publisher in the Netherlands to international acclaim—and finally, to English-speaking readers. David shares what drew him to this remarkable work, the challenges of translating its dreamlike prose, and how the novel’s layered … [Lees meer...] overMemory, War and Translation
Een nieuwe lente in de poëzie
Bespreking van Een nieuw geluid. De geboorte van de moderne poëzie in Nederland 1900-1940 Hoe te beginnen aan een bespreking van een academisch werk dat ruim 1100 pagina’s telt, de noten en bibliografie niet meegerekend? De lezer kan kiezen voor een thema, bijvoorbeeld poëzie van de socialistische beweging, om vervolgens te verdwalen in de vele verhalen en anekdotes over … [Lees meer...] overEen nieuwe lente in de poëzie
Een naakt, verschrompeld vrouwtje met wijd uitstaand wit haar
Een thema in Van der Meers boeken is de manier waarop mensen elkaar kunnen beïnvloeden: hoe je een gevoel kunt overnemen van een ander, een gedachte, een kijk op de wereld. In Ik verbind u door ging dat vooral over een slecht humeur. In Take 7 gaat het over enthousiasme. Een jonge Deen komt in een Spaans dorpje, vergane glorie, en door een samenloop van omstandigheden beginnen … [Lees meer...] overEen naakt, verschrompeld vrouwtje met wijd uitstaand wit haar
Van Hogwarts naar Zweinstein
Van Hogwarts naar Zweinstein, aflevering 1: Sapristi, over het (her)vertalen van Kuifje, met Anne van Buul, Daan Stoffelsen en Eva Wissenburg. Het ging vooral over … [Lees meer...] overVan Hogwarts naar Zweinstein
Bewonderenswaardig bewonderen
Een ode aan Joost Zwagerman Tien jaar terug kwam Joost Zwagerman te overlijden. Na zijn dood drukte mijn docent Nederlands me op het hart zijn boeken te gaan lezen, te beginnen met Gimmick!. Begeesterd vertelde hij dat Zwagerman met dit boek de literaire wereld opschudde en zo de deur opende voor een nieuwe, jongere generatie schrijvers. Boeken hoefden niet meer … [Lees meer...] overBewonderenswaardig bewonderen
21 juni 2025: J.H. Leopold-lezing
21 juni aanstaande is het 100 jaar geleden dat Jan Hendrik Leopold, een van Nederlands grootste dichters, is overleden. De Rotterdamse boekhandel Donner organiseert dan de eerste Leopold-lezing die zal worden gehouden door de biograaf van Leopold, Dick van Halsema. Reserveer op tijd een plaats. Meerdere (levende!) dichters zullen dan tevens een ode brengen aan deze Rotterdamse … [Lees meer...] over21 juni 2025: J.H. Leopold-lezing
Fluisterlezen – een ervaringsverslag
Gisteren, op zaterdag 17 mei 2025, ben ik begonnen aan een nieuwe ervaring. Deze werd mede mogelijk gemaakt door de noodgedwongen aanschaf van een nieuwe Fairphone-telefoon (zeg maar gerust: handheld computer; de refubishedness van mijn oude Apple SE was echt niet meer op te krikken) en bijpassende draadloze ‘oortjes’ plus een aanbieding via mijn DPG-Volkskrant-abonnement, … [Lees meer...] overFluisterlezen – een ervaringsverslag
Een nieuw geluid
Toen ik in de zomer van 1990 met zo’n honderd jaargenoten als student Nederlands arriveerde in Utrecht, werden wij tijdens de feestelijke introductie net op tijd gewaarschuwd door een ouderejaars. ‘Schaf vooral die vuistdikke boeken van Knuvelder niet aan. Ze liggen in stapels bij De Slegte, maar je tilt je een breuk en ze zijn flink uit de tijd.’ Er waren inmiddels gloednieuwe … [Lees meer...] overEen nieuw geluid
Hoe het paard Prosody de poëziestudie bezighield
Poetry's Data van de Amerikaanse literatuurwetenschapper Meredith Martin gaat over allerlei onderwerpen die me interesseren. Poëzie. Klemtoon. Databases. Geschiedenis. En hoe al die dingen met elkaar te maken hebben. Het is geen gemakkelijk boek, en je moet denk ik wel in ál die onderwerpen geïnteresseerd zijn om het met plezier te kunnen lezen. Maar áls je dat bent, dan is het … [Lees meer...] overHoe het paard Prosody de poëziestudie bezighield
Verschenen: Romanreuzen
In Romanreuzen gaat interviewer Frénk van der Linden in gesprek met vijftig Nederlandse auteurs over wat hun meest dierbare roman van eigen hand is, en door welk meesterwerk van een andere schrijver hun eigen leven en literaire werk werden geïnspireerd. Wat is het verband tussen die werken? Op welke wijze verloopt het geheimzinnige creatieve proces tussen het lezen … [Lees meer...] overVerschenen: Romanreuzen
Een luchtige vinger op de zere plek
In de maand dat Suriname 50 jaar onafhankelijkheid viert (november), stelt Heel Nederland Leest het boek Onder de Paramariboom van Johan Fretz centraal. Een uitgave van dit boek zal in november 2025 gratis te verkrijgen zijn bij de openbare bibliotheken.Ik herlas het.Johannes heeft een Surinaamse moeder die op haar negentiende naar Nederland (de koelcel) kwam en een Haagse … [Lees meer...] overEen luchtige vinger op de zere plek
Piet Grijs, Wouter Buikhuisen en het zwijgen
Omdat de criminoloog Wouter Buikhuisen vorige week overleden is, herlas ik Hugo Brandt Corstius' pamflet-in-tien-columns Buikhuisen – dom én slecht. Hij gebruikte daarvoor zijn pseudoniem Piet Grijs. In de in memoriams voor Buikhuisen werd Grijs wel steeds genoemd, maar vooral als iemand die enorm tekeer was gegaan tegen Buikhuisen en daarmee verantwoordelijk was voor het feit … [Lees meer...] overPiet Grijs, Wouter Buikhuisen en het zwijgen
