In memoriam Cor van Bree (1932-2025) Wie in een kring van taalkundigen de naam Cor van Bree laat vallen, krijgt als reactie ‘ik heb de band lek’. Want dat is de constructie waarmee Cor, die afgelopen zaterdag, 6 april, volstrekt onverwacht thuis in Oegstgeest op 92 jarige leeftijd overleden is, naam gemaakt heeft en waarover zijn dissertatie uit 1981 gaat: … [Lees meer...] overEen bedachtzaam en beminnelijk mens
Artikel
I love you
Wat betekent het eigenlijk, als je in de Engelstalige wereld voor het eerst tegen iemand zegt: I love you? Dat zinnetje lijkt zo eenvoudig – drie woorden in een voor de hand liggende volgorde – maar over alle eenvoudige dingen kun je eindeloos nadenken. Onlangs verscheen een artikel over in het Journal of Language and Sexuality – ja, ook blijf me na decennia in dit vak verbazen … [Lees meer...] overI love you
Het ‘acuut’ van minister Van Hijum
Natuurlijk grijpt elke spreker wel naar die elementen uit het lexicon die als stopwoordjes aangemerkt kunnen worden. Als er dan een min of meer woordelijk verslag van iemands uitspraken gemaakt wordt (zoals in de vergaderzaal van de Tweede Kamer gebeurt door die respectabele maar onzichtbaar gemaakte stenografen) dan valt zeg maar zo’n safeword meer of minder exact aan te … [Lees meer...] overHet ‘acuut’ van minister Van Hijum
De oorlogsjaren van Nescio en Belcampo
In Groots en onbekommerd, de biografie van Belcampo (Herman Schönfeld Wichers), komt de vriendschap met Nescio (Frits Grönloh) in de Amsterdamse jaren ter sprake. Vooral het wederzijds contact in de oorlog. In het pas verschenen Zingen in het donker, brieven uit de hongerwinter over de periode 13 augustus 1944 tot 5 juni 1945 van Nescio (J.H.F. Grönloh), wordt de context van … [Lees meer...] overDe oorlogsjaren van Nescio en Belcampo
Het warme water in
Het wachten is nog op en uitgave van het toneelwerk van Vonne van der Meer. Op de lijst met haar publicaties op Wikipedia prijkt Weiger nooit een dans als zelfstandige titel, maar op Boekwinkeltjes is dat alleen te vinden op cd, in een uitgave van de blindenbibliotheek. En ik weet niet hoe ik nog cd's moet afspelen. (Als iemand dat boekje heeft, ik wil het graag kopen.) Wel … [Lees meer...] overHet warme water in
Trumps penis- versus pussypolitiek
De Amerikaanse president Donald Trump houdt de gemoederen flink bezig met een opmerkelijk patroon: opmerkingen over genitaliën. Vlak voor de recente verkiezingen was het weer raak, dit keer met een opmerking over de penis van de overleden golfer Arnold Palmer. Tijdens een campagnebijeenkomst in Pennsylvania zei hij: "Dit is een man die écht man was. Deze man was sterk en stoer, … [Lees meer...] overTrumps penis- versus pussypolitiek
Martin Rombouts en het wonder van de literatuur
Een paar weken geleden kreeg boek 1 (2025) van Martin Rombouts (1992) in NRC de hoogste lof toegezwaaid door Thomas de Veen: vijf ballen (een week later kreeg mijn roman van dezelfde criticus Aan het einde van de oorlog drie ballen, ik zeg het er maar even bij) en het toeval wil dat ik die dag buiten de Stadsschouwburg in Amsterdam (ITA) in de rij … [Lees meer...] overMartin Rombouts en het wonder van de literatuur
Wat wil de bonobo?
Waar komt menselijke taal vandaan? Het is nauwelijks voorstelbaar dat iets zo ingewikkelds, en iets waarvan de mens als soort zo afhankelijk is, zomaar uit de lucht is komen vallen. Er moeten een lange evolutie aan voorafgegaan zijn. Andere zoogdieren hebben voor zover we weten ook allemaal een manier om met geluid te communiceren – zelfs de giraf, al horen we die niet, omdat … [Lees meer...] overWat wil de bonobo?
Revenge!
Iets over Elsschots ‘Het huwelijk’ De eerste indrukken van Zondag, de vernieuwde boekenbijlage van de Volkskrant, onder leiding van oud-Groene-redacteur Joost de Vries, zijn bepaald positief. Meer beschouwende stukken, wat meer rust en diepgang, minder gebabbel. Natuurlijk is er steeds wel iets op te mekkeren – zo kun je geen resumé van Stephen Fry’s carrière geven en zijn … [Lees meer...] overRevenge!
Leve de historische taalkunde!
Ik ben enorm vereerd dat de redacteuren van Neerlandistiek de Wassenbergh penning aan mij hebben toegekend, zeker met zulke illustere voorgangers als Hans Bennis, Michiel van Kempen, Marita Matthijsen en Frank Willaert. Ik zie deze penning niet zozeer als een waardering voor mij persoonlijk, als wel voor mijn vak, de historische taalkunde. Eeuwenlang stond taalkunde gelijk … [Lees meer...] overLeve de historische taalkunde!
Bruins sloopt door
Eppo Bruins is de Mike Pence van Nederland: diepgelovig en altijd bereid tot afschuwelijke sloopmaatregelen. Er zijn natuurlijk ook verschillen: Pence lijkt me politiek een stuk handiger, en hopelijk blijft Bruins het gebrul en de dreigementen van zijn radicaal-rechtse bondgenoten bespaard, waar Pence uiteindelijk aan ten onder ging. Morgen stemt de Eerste Kamer over Bruins’ … [Lees meer...] overBruins sloopt door
‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [81]-[83]
Die wonderlike, vreemde ende schone historie van Melusinen zoals gedrukt door Gheraert Leeu te Antwerpen in 1491. Kritische editie met reproductie van het unieke exemplaarKBR Brussel Inc B 1369,in combinatie met de proza-versie van Je(h)an d’Arras, bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve. Amsterdam 2025 Bibliotheek van Middelnederlandse … [Lees meer...] over‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [81]-[83]
Vulgo: de Nederlanden
Midden jaren tachtig begon Matthijs van Boxsel, na in Raster te zijn gedebuteerd, bij de bibliofiele uitgeverij Riba-pers een monsterproject: De Encyclopedie van de Domheid. Er verschenen vlak na elkaar drie deeltjes, waarvan twee vertalingen. Na jaren stilte en voorbereidend werk in De Revisor, opgepookt door Anthony Mertens, kon net voor de eeuwwisseling een groter publiek … [Lees meer...] overVulgo: de Nederlanden
Geen tijd voor perfectionisme
Leeslogboek: maart Voor sommige lezers is het een heuse kwestie: wat zal ik nu eens gaan lezen? Je verbindt je toch telkens weer voor een paar uur aan zo’n boek, dus dan moet de keuze wel overwogen zijn. Er is zelfs een Amerikaanse podcast die geheel aan dat dilemma is gewijd: What Should I Read Next? De meest recente aflevering droeg de veelzeggende titel Don't Let … [Lees meer...] overGeen tijd voor perfectionisme
Dat kan toch best anders: Maartje Wortel
Enig genoegen beleefde ik aan het lezen van De camping van Maartje Wortel (2024) niet. Wat een aanloop naar een intrigerende roman lijkt te zijn, blijkt al ruim voor de helft van het boek, dat op papier 240 pagina’s bevat, te verzanden in een vlakke herhaling van luchthartige tot laffe zetten, zonder enige spanning, zonder verdieping van personages of thematiek, zonder enig … [Lees meer...] overDat kan toch best anders: Maartje Wortel
Kakistocratie
Hoe een overtreffende trap werkt in het Proto-Indo-Europees Een woord dat je sinds de herverkiezing van Donald Trump steeds vaker voorbij ziet komen is kakistocratie – letterlijk: ‘regering door de slechtsten’. Het is een moderne samenvoeging van twee Oudgriekse woorden: κάκιστος (kakistos, ‘slechtste’) … [Lees meer...] overKakistocratie
Ambtsdrager beantwoordt hartenkreet
Confuc (10) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. Een open brief van vier oud-ministers van Buitenlandse Zaken, mede ondertekend door oud-ambassadeurs en … [Lees meer...] overAmbtsdrager beantwoordt hartenkreet
Volhardend, nieuwsgierig, enthousiasmerend
Laudatio voor Nicoline van der Sijs bij de uitreiking van de Everwinus Wassenbergh Penning 2025 Het was nu de Everwinus Wassenbergh-penning vijf jaar bestaat onvermijdelijk geworden: de jury van wat in de volksmond wel heet de ‘Nobelprijs voor de neerlandistiek’, heeft unaniem besloten om de penning voor 2025 toe te kennen aan prof. dr. Nicoline van der Sijs. Haar naam is … [Lees meer...] overVolhardend, nieuwsgierig, enthousiasmerend
En we noemen haar *ette
Achter het Achtervoegsel 52 In de vijftigste aflevering van Achter het Achtervoegsel stonden vrouwelijke voornamen op -ette centraal. Omdat de Nederlandse Voornamenbank van het Meertens Instituut gegevens bevat uit de periode tussen 1790 en 2018, hoopte ik via enkele historische corpora – het Corpus Gysseling, het Corpus … [Lees meer...] overEn we noemen haar *ette
Voornaamwoorden in de katholieke mis
Als je open staat voor de wonderlijkste vragen over taal, krijg je de wonderlijkste vragen over taal. En zo mocht ik onlangs naar een kerk in Amsterdam om er in gesprek te gaan met de theoloog Peter Tomson over de taal van de eredienst. Hoe bereid je je op zoiets voor? Een van mijn fascinaties is die met de taal van de lyriek. Dat is taal die zichzelf buiten de orde stelt. … [Lees meer...] overVoornaamwoorden in de katholieke mis
Wat een accent met ons doet
Stel je voor: je nodigt een vriend uit voor het avondeten – iemand voor wie jouw taal geen moedertaal is. Terwijl jij in de keuken staat, raak je afgeleid en brandt het eten volledig aan. Zodra het brandalarm eindelijk zwijgt, maakt je vriend een grapje om de spanning te breken: “Wauw! Ik wist niet dat jij zó’n goede kok was!” Voor moedertaalsprekers is de ironie meteen … [Lees meer...] overWat een accent met ons doet
Zo maar een man die voor mij een voorbeeld is
Ik moest vanmorgen denken dat bij al die werkzaamheden die ik verricht heb voor allerlei instituten, scholen, bibliotheken,, impresariaten, schouwburgen, radio- en televisiebedrijven er een aantal medewerkers boven uitsprongen. Getalenteerde mensen die een bedrijf konden laten opbloeien. Een zo iemand is Garrelt Verhoeven die ik leerde kennen toen hij ging over de afdeling … [Lees meer...] overZo maar een man die voor mij een voorbeeld is
Haar ouders waren de verkeerde kant op geëmigreerd
Als vakvrouw niet een lichtelijk denigrerende bijklank had, zou je kunnen zeggen: Vonne van der Meer is een vakvrouw. Ze laat met ieder boek zien wat ze in de vingers heeft, en dat blijkt ook met ieder boek iets anders te zijn. Spookliefde (1995) zit ingewikkelder in elkaar dan het eerdere werk, negentiende-eeuwser, romantischer. Er is een meisje van zeventien dat naar een … [Lees meer...] overHaar ouders waren de verkeerde kant op geëmigreerd
Chr. J. van Geel (1917-1974)
Chr.J. van Geel (1917-1974) was een heel bijzondere dichter, en beeldend kunstenaar. Hij was, voor de Tweede Wereldoorlog al, een van de eerste echte surrealisten in Nederland. Daarnaast was hij een bewonderaar van E. du Perron, en van het tijdschrift Forum. Een verrassende combinatie. Na de oorlog zag men hem wel als een van de “para-experimentelen”. De term is van S. … [Lees meer...] overChr. J. van Geel (1917-1974)
Een baas is de eenzaamste mens in de wereld
Over J.J. Voskuils dagboek, Jeroen Vullings en Jan Kostwinder Toen ik aan mijn heup geopereerd was en het bed diende te houden, las ik Het Bureau (alle zeven delen) en Bij nader inzien (twee delen). Ik zat flink onder de oxycodon en ervoer het wrokkige gekabbel van Voskuil als geruststellend. Het Bureau vond ik op den duur zelfs meeslepend, al … [Lees meer...] overEen baas is de eenzaamste mens in de wereld
