Dit is mijn buurdorp Linden, vlakbij Leuven. Het ziet er lieflijk uit niet? Linden stond vroeger bekend als een heksendorp. Ik kwam daar vrij toevallig achter tijdens mijn onderzoek naar de volksverhalen van mijn regio. En het roept natuurlijk vragen op. Wat betekent het om een ‘heksendorp’ te zijn? En is dit een unieke benaming, of zijn er meer dorpen met een vergelijkbaar … [Lees meer...] overHet heksendorp Linden
Artikel
Zeg het niet normaal
Een meesterklas taalgevoel door Robbert-Jan Henkes Terwijl ik Vertalen wat er niet staat van Robbert-Jan Henkes las, dacht ik af en toe: oh, als hij maar niet over Hans Boland begint! Want Henkes is best bereid om af en toe iets onaardigs te zeggen over een collega-vertaler en ik houd van de vertalingen van Boland én van diens beschouwingen over vertalen net zoveel als van … [Lees meer...] overZeg het niet normaal
Hoe goed ken jij je Jiddisch, goochemerd?
In 1969 namen onderzoekers van het Meertens Instituut een gesprek op tussen twee Amsterdamse, Joodse dames, die geboren waren in 1890 respectievelijk 1900 en herinneringen ophaalden aan hun jeugd. De opname werd gemaakt door de bekende taalkundige Jo Daan (vereeuwigd in Het bureau van J. Voskuil). De gespreksleider was A. Poolman, die tijdens het gesprek vertelt dat hij een … [Lees meer...] overHoe goed ken jij je Jiddisch, goochemerd?
Mauwen
Waar komt vertaler Eva Wissenburg vandaan? Met die vraag bleef ik versuft achter nadat ik haar prozaboek Gek van Parijs gelezen had. Het is als Fou de Paris ter wereld gebracht door de in Luik geboren Eugène Savitzkaya, in een Frans dat zo hallucinant lenig moet zijn geweest dat de vertaler het louter recht kan doen met een Nederlands … [Lees meer...] overMauwen
Mijn verkiezingsprogramma voor 2025
Een goed taalbeleid – ter inspiratie van de politiek De verkiezingsprogramma's komen er weer aan! Achter menige laptop zitten nu enthousiaste partijleden proza te smeden om het kiezersvolk binnenkort op te vergasten. Sinds 2017 lees ik in ieder geval al die programma's braaf, speciaal om te letten op wat er over taal wordt gezegd. Ik doe dat natuurlijk altijd volkomen … [Lees meer...] overMijn verkiezingsprogramma voor 2025
Wie schrijft, schrijft gelijk: mannelijke en vrouwelijke auteurs
Laat een computer raden of een bestseller door een man of een vrouw is geschreven en hij heeft het opvallend vaak bij het juiste eind. Dat blijkt uit onderzoek van Koolen (2018). Dit roept meteen de vraag op: schrijven mannen en vrouwen daadwerkelijk op een andere manier? Een belangrijk aspect om in dat kader te onderzoeken is het gebruik van verschillende woorden, ook wel … [Lees meer...] overWie schrijft, schrijft gelijk: mannelijke en vrouwelijke auteurs
Soep met boterhammen, of: getrouwde vrouwen die schrijven
Een hoogleraar Oudere Nederlandse letterkunde in de eenentwintigste eeuw, die heeft vast geen tijd om te lunchen. En als hij dan eens tijd maakt om te lunchen, dan is dat vast een chique aangelegenheid. Een hoogleraar Oudere Nederlandse letterkunde in de eenentwintigste eeuw, die was vast als promovendus altijd al heel hard aan het werk, die bracht zijn zomerse werkdagen … [Lees meer...] overSoep met boterhammen, of: getrouwde vrouwen die schrijven
Een madeleine van Hollandse kaas
Een sleutelwoordgroep in veel autobiografische teksten die Nederlanders sinds 1750 schreven, is 'nog niet'. Dat is een van de vele inzichten waarop de Rotterdamse historicus Arianne Baggerman de lezer trakteert in haar boek De storm die wij vooruitgang noemen. Honderden dagboeken, en al dan niet officieel uitgegeven autobiografische geschriften van de afgelopen 250 jaar heeft … [Lees meer...] overEen madeleine van Hollandse kaas
Nou tabee
Het Nederlands telt een hoop verschillende afscheidsgroeten. Denk bijvoorbeeld aan ajuu(s), dag, doei, gegroet, houdoe, later(s), saluut, tot ziens en vaarwel. Zelf heb ik een zwak voor tabee. Ik associeer die afscheidsgroet met mijn vroege jeugd, die ik doorbracht in Den Haag. Ik had toen een Indisch speelkameraadje. Aan het eind van een speeldag riep hij altijd ‘Nou tabee! … [Lees meer...] overNou tabee
Kreupeldichten voor ooms en tantes en nichten
Micro-literatuurgeschiedenis Bij het afscheid van Johan Koppenol van de VU, 3 juli 2025 Als we alle tijd en geld van de wereld zouden hebben, wat zouden we dan met ons vak doen? Zo heb ik de vraag van vandaag voor mezelf samengevat. Ik wil de organisatoren nog eens heel hartelijk danken voor de uitnodiging om daar vandaag iets over te zeggen. Maar, zonder valse … [Lees meer...] overKreupeldichten voor ooms en tantes en nichten
Amulet en kruis bestonden naast elkaar
Dit jaar wil ik alle boeken van Vonne van der Meer lezen. Treed je door te lezen iemands wereld binnen? Wat is iemands wereld eigenlijk? Dat laatste is een belangrijke vraag voor Vonne van der Meer: vandaar dat ze zo'n goede schrijver is van korte verhalen, inkijkjes in steeds weer een andere wereld, en dat ze in haar romans ook graag weer korte verhalen onderbrengt. Op het … [Lees meer...] overAmulet en kruis bestonden naast elkaar
‘Voor kinderen is een kerk een magische plek’
Inge Basteleur, 33 jaar, werkt als projectleider educatie bij Groninger Kerken. ‘Als er ergens een kerk wordt gerestaureerd, proberen we altijd de nabijgelegen basisschool uit te nodigen.’ Op een zonnige ochtend stap ik goedgemutst door de binnenstad van Groningen. Ik ben op weg naar Groninger Kerken. De stichting is gehuisvest op de eerste en tweede verdieping van de … [Lees meer...] over‘Voor kinderen is een kerk een magische plek’
Probeersels van de Pen Online
Sommige probeersels van de vroegmoderne pen hebben we aardig in beeld – denk aan de bijdragen in alba amicorum. Maar sommige ook helemaal niet. Naar die handgeschreven teksten zou ik heel graag meer onderzoek gedaan zien worden. Ik ben er zelf in mijn onderzoek nooit veel mee bezig geweest, ook ben ik niet goed geoefend in het lezen van handschriften, maar ik vermoed dat er … [Lees meer...] overProbeersels van de Pen Online
‘De man die daar ligt heeft een volle agenda’
Intrigerend aan de poëzie van Hester Knibbe is hoe ze ongemerkt af en toe de grens naar de spot oversteekt. Ze schrijft gedichten waarin ze tegelijkertijd precies en toch zoekend dingen verwoordt, en dat geeft recensenten soms zinnen in de pen zoals "In een wankele wereld, waarin een hand woordeloos houvast kan geven, staan Knibbes regels stevig op hun grondvesten". Janita … [Lees meer...] over‘De man die daar ligt heeft een volle agenda’
Tre donne
Tre donne was de titel van een een theatraal concert, een visueel kostuumspektakel waarin drie Nederlandse sopranen - Jennifer van der Hart, Wendy Roobol en Janneke Stoute - een stem gaven aan het 16de-eeuwse trio Tre Donne di Ferrara, drie virtuoze zangeressen aan het hof van Hertog Alfonso d’Este II van Ferrara: Laura Peverara, Livia d’Arco en Anna Guarini. Drie sopranen die … [Lees meer...] overTre donne
Een Proto-Germaanse kinderboerderij
Tweeduizend jaar geleden waren er natuurlijk nog geen kinderboerderijen, maar de woorden voor de dieren die je in die minidierentuinen vindt, bestonden toen al. Ze zagen er alleen nog heel anders uit. In dit artikel vind je vier infographics, die de Proto-Germaanse reconstructies tonen van zestien woorden voor dieren. En dat niet alleen: je ziet op deze afbeeldingen ook de … [Lees meer...] overEen Proto-Germaanse kinderboerderij
Over een strikt empirische werkelijkheid valt niets te schrijven
F. van Dixhoorn is een dichter over wie je veel kunt uitpluizen. Binnen een jaar tijd is er nu al voor de tweede keer een studie over zijn werk, en dan met name zijn recente uitgaven De kat van de muziekschool en Het doel van de opticien (2024). Vorig jaar verscheen Het is stil aan de overkant van Gert de Jager, en nu is er Wat is lekker bij wat van Rutger H. Cornets de Groot. … [Lees meer...] overOver een strikt empirische werkelijkheid valt niets te schrijven
Het grote literaire friet-patatonderzoek
Sinds november 2018 houdt de neerlandicus Rob Passchier bij welk woord er in de boeken die hij leest wordt gebruikt voor gefrituurde aardappelstaafjes. Hij doet hiervan verslag via sociale media – tot en met december 2024 was dit Twitter (later: X), tegenwoordig BlueSky. Hieronder zijn verslag in de vorm van screenshots. Volg het account Dhr. R.H. (@dhrrh.bsky.social) voor … [Lees meer...] overHet grote literaire friet-patatonderzoek
Een rijk leven
Een rijk leven, wat betekent dat? Zoveel manieren om dat in te vullen: materieel, intellectueel, spiritueel, emotioneel. Voor ons eigen leven of voor dat van anderen, als we daar al iets over kunnen zeggen. Maar toch is je eigen leven het enige leven waarover je (iets van) controle hebt en waarvoor je de mogelijkheden hebt om het te ‘verrijken’. En dat is me aardig gelukt … [Lees meer...] overEen rijk leven
Kasietaal
Een van de interessante aspecten van het Afrikaans in Namibië is dat het onder veel sprekers zo'n laag aanzien heeft. De taal werd oorspronkelijk naar het land gebracht door niet-witte mensen uit Zuid-Afrika, die langzaam naar het noorden gedreven werden. Daar kwam een lange, ingewikkelde en natuurlijk in veel opzichten pijnlijke geschiedenis achter – er kwamen ook witte … [Lees meer...] overKasietaal
Het broccoli-effect
Of de zin en onzin van verplichte taallessen Nederlands in Franstalig België Kun je studenten aanmoedigen Nederlands te leren door taallessen op te leggen? Dat is de huidige redenering in Franstalig België, maar hoe zinvol is dat eigenlijk? Franstaligen in België spreken hoe langer hoe minder goed Nederlands. In een land dat gekenmerkt is door nijpende communautaire … [Lees meer...] overHet broccoli-effect
Zijn eigen oude handschriften
Of: hoe bewaarden middeleeuwse auteurs hun eigen werk? Jan Pieter van Male, priester en rederijker, geboren in Brugge in 1681 wilde kunstenaar worden en werd priester. Hij verbleef op verschillende plaatsen, en werd, vermoedelijk vanwege jansenistische sympathieën, overgeplaatst naar een plattelandsparochie. Als dorpspastoor sleet hij zijn verdere leven in Bovekerke en … [Lees meer...] overZijn eigen oude handschriften
Kitaab-Hollands
Wat het recent verschenen boek Afrikaans Linguistics heel duidelijk maakt: hoe rijk het Afrikaans is, hoeveel variatie het kent, hoeveel verschillende taalvormen er onder vallen. Er is zelfs een vorm van Afrikaans waarvan sommige geleerden beweren dat het een aparte taal is: het Kaaps, dat (natuurlijk) gesproken wordt in en rondom Kaapstad en dat soms ook wel Afrikaaps wordt … [Lees meer...] overKitaab-Hollands
In memoriam Prof. em. Dr Brigitte Schludermann
Brigitte Schludermann werd op 17 december 1939 in Wenen geboren uit een Nederlandse moeder en een Oostenrijkse vader. Zij ging naar school in haar geboorteland, in Nederland en in Canada. In Montreal en Winnipeg studeerde zij Duits en Frans, waarna zij een tiental jaren Duits doceerde, het langst aan haar alma mater, de University of Manitoba te Winnipeg. Behalve in studie … [Lees meer...] over In memoriam Prof. em. Dr Brigitte Schludermann
Armenianisme onder VOC- en WIC-zendelingen
Onlangs kreeg ik te horen dat ik een Arminius Fellowship krijg, gefinancierd door de Vera Gottschalk-Frank Stichting. Ik kan er onderzoek mee doen naar de Nederlandse missionaire taalkunde wereldwijd in de zeventiende en achttiende eeuw. De centrale vraag die ik in dit project zal proberen te beantwoorden, is hoe Nederlandse zendelingen in de periode ca. 1600-1800 probeerden de … [Lees meer...] overArmenianisme onder VOC- en WIC-zendelingen
