Zoals de bioloog blij wordt van een nieuw soort hommelkoningin, zo delen taalkundigen verrukt met elkaar nieuwe uitspraakvarianten. Onlangs kreeg ik deze doorgestuurd van mijn Utrechtse collega Nynke de Haas: konijing ([konɪjɪŋ) in plaats van koningin. Je kunt hem horen in de bovenstaande podcast, ongeveer vanaf 17:50. De spreker zegt het drie keer in de paar minuten die … [Lees meer...] overKonijing
Artikel
‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [54]-[56]
Die wonderlike, vreemde ende schone historie van Melusinen zoals gedrukt door Gheraert Leeu te Antwerpen in 1491. Kritische editie met reproductie van het unieke exemplaarKBR Brussel Inc B 1369,in combinatie met de proza-versie van Je(h)an d’Arras, bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve. Amsterdam 2024 Bibliotheek van Middelnederlandse … [Lees meer...] over‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [54]-[56]
Herinneringen aan Victor E. van Vriesland
Toen Rob Groenewegen Weerloos tegenover alles. Het leven van Victor E. van Vriesland (Amsterdam/Antwerpen 2023) publiceerde, had ik de biograaf vanaf 2011 via bijna dagelijkse mailtjes voortdurend informatie over deze fascinerende letterkundige verschaft. Zelf heb ik afgezien van een biografie, omdat ik geen afstand kon nemen. Maar ik geef graag hieronder mijn persoonlijke … [Lees meer...] overHerinneringen aan Victor E. van Vriesland
Onnatuurlijketaalgewenning
Gedegen onderzoek gaat altijd gepaard met een fikse dosis verwachtingsmanagement. Als onderzoeker wil je vaak een ambitieuze onderzoeksvraag beantwoorden, maar je komt er meestal snel genoeg achter dat het antwoord op de vraag afhankelijk is van te veel variabelen. De vraag moet worden bijgesteld, de ambitie afgeschroefd. Ook bij mij waart er de laatste jaren steevast een … [Lees meer...] overOnnatuurlijketaalgewenning
We moeten wel door
Mijn leeslogboek: januari Ja, dan kun je wel je voornemen om een jaar vast te leggen wat je allemaal leest, maar dan begint het gedonder meteen. Want wat verstaan we dan zoal onder lezen? Ik reis bijvoorbeeld bijna iedere dag met de trein, en als ik vertrek valt op het station mijn oog op het bord waarop staat 'Utrecht' en een tijdsaanduiding – de vertrektijd, weet ik uit … [Lees meer...] overWe moeten wel door
Wat je ziet en wat je leest (1)
Over een dagboek van Ton van 't Hof Af en toe schrijf ik wel eens wat. Over Herman Gorter bijvoorbeeld en over hoe dichters al gedurende bijna anderhalve eeuw reageren op zijn werk. Soms brengt poëzie iets te weeg bij lezers en wanneer die lezers dichters zijn, wordt het dubbel zo interessant. Wat herkennen ze, hoe verwerken ze het? Als het meezit, licht er in twee oeuvres … [Lees meer...] overWat je ziet en wat je leest (1)
Olvarit- en andere fruit- en groentehapjesbestendig boek
Dit is het eerste boek van illustrator Klassen (1981) dat hij zowel schreef als illustreerde, al is ‘illustreren’ hier in mijn optiek niet helemaal het juiste werkwoord omdat de plaatjes geen bijzaak zijn, geen toevoegsels ter verluchting van de tekst, maar onmisbare onderdelen van het geheel. De grote lijn van het verhaal wordt duidelijk als je alleen de tekst zou lezen, … [Lees meer...] overOlvarit- en andere fruit- en groentehapjesbestendig boek
De stikstofproblematiek begint én eindigt met urgentie
Confuc (4) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. Aan de orde is het stikstofdossier. Er ligt een uitspraak van de Raad van State: intern salderen is niet meer … [Lees meer...] overDe stikstofproblematiek begint én eindigt met urgentie
Levven in de bried
Een nieuwe bubbel op het overkolkende schuimbad van kunstmatige intelligentie dezer dagen is er sinds een paar maanden NotebookLM van Google, een website waar je kunt chatten over door jouzelf geselecteerde literatuur, zoals bijvoorbeeld een verzameling onderzoeksartikelen, of collegeaantekeningen, of wat dan ook. Je kunt (to vijftig) pdf's uploaden en daar een overzicht van … [Lees meer...] overLevven in de bried
De geschiedenis van het verloren Pijpelijntjes
Een roman met een opdracht aan een vriend Het is het jaar 1904. De roman Pijpelijntjes van Jacob Israël de Haan is zojuist uitgegeven met een opdracht aan zijn vriend Arnold Aletrino, misschien de eerste Nederlandstalige roman waarin een homoseksuele relatie openlijk beschreven wordt. Het verloop heeft iets weg van een detectiveroman. Onmiddellijk na de verschijning heeft … [Lees meer...] overDe geschiedenis van het verloren Pijpelijntjes
Benoemend binnengaan
Over Kruipruimte van Lloyd Haft In 2024 verscheen Kruipruimte, een nieuwe dichtbundel van Lloyd Haft (1946). Volgens de tekst op de achterzijde is het zijn veertiende. Zijn dichterschap kent een geschiedenis van ruim veertig jaren en honderden gedichten. Behalve dichter is hij ook vertaler en sinoloog. Voor zijn poëzie ontving hij verschillende prijzen, waaronder de Jan … [Lees meer...] overBenoemend binnengaan
ay ik was razend wijd
Sasja Janssen, die volgende week de Awaterprijs krijgt voor haar bundel Mijn vader zegt entropie, mijn moeder logica, is altijd een dichteres geweest die geleerdheid aan zinnelijkheid verbindt. Je kunt over haar gedichten nadenken en je kunt ze voelen, en het liefst allebei tegelijk, dat geeft de rijkste ervaring. In de bundel staan een aantal gedichten die zijn opgedragen … [Lees meer...] overay ik was razend wijd
Het graf van De Schoolmeester
Sterfdagen zijn kapstokken om herinneringen aan op te hangen. Maandag was het de 167ste sterfdag van Gerrit van de Linde, oftewel ‘De Schoolmeester’. In de schoolboeken die het vwo tegenwoordig gebruikt komt hij niet meer prominent naar voren. Toch hoort hij echt wel bij de schrijvers uit de negentiende eeuw die niet vergeten mogen worden. Het is nog maar kortgeleden dat … [Lees meer...] overHet graf van De Schoolmeester
Nog meer destructieve plannen van de minister
Verontrustend nieuws uit doorgaans goed geïnformeerde kring: terwijl de universiteiten nog nasudderen van de draconische bezuinigingen die hen zijn opgelegd – de Eerste Kamer moet nog instemmen, maar niemand koestert nog illusies over de liefde van de christelijke partijen voor het onderwijs –, bezint minister Eppo Bruins zich alweer op de volgende grote klap met de … [Lees meer...] overNog meer destructieve plannen van de minister
In geval van twijfel
Opa vertelt alweer. Uit West-Noordbrabant, en later heel Nederland, kende ik ‘eh’ en ‘uh’ en ook ‘ehm’. Verder was me, veel minder frequent, het ironische, stripfiguurachtige ‘eeuwh’ bekend. Dat zou ik vanaf 2001 in Vlaanderen herontmoeten. Toch nog een aanknopingspuntje in mijn nieuwe woonland, waar bij twijfel plots de a-klank domineerde. Tot in de meest expliciete … [Lees meer...] overIn geval van twijfel
Wanneer neemt het universitair bestuur ons serieus?
Een van de problemen die ik zie aan de universiteit vandaag de dag is dat zij terecht claimt een pilaar van de democratische samenleving te zijn (soms met meer succes dan anders maar toch), maar dat zij dat in eigen huis helemaal niet is. Alle glitter- en glansretoriek over hoe fijn het werken is met de medezeggenschap tel ik even niet mee als echte democratie. Case in point: … [Lees meer...] overWanneer neemt het universitair bestuur ons serieus?
Red het Italiaans in Nederland
Langzaam beginnen de stofwolken neer te dwarrelen. De medewerkers van de geesteswetenschappelijke faculteit in Leiden kregen gisteren een mail met deels geruststellend nieuws. Er waren her en der enkele tientallen miljoenen euro's gevonden, en daardoor zouden veel talenstudies kunnen blijven bestaan: Frans en Duits, bijvoorbeeld, maar ook de talen uit het Midden Oosten. De … [Lees meer...] overRed het Italiaans in Nederland
Etymologica: Kaneshoek en Canisvliet
De Zuid-Hollandse Polder ligt ten oosten van de huidige Biesbosch. Rond 1700 werd het toenmalige waddengebied, ontstaan in de jaren na de Sint-Elisabethsvloed van 1421, her-ingepolderd met geld van leden van de welvarende elite uit Zuid-Holland, vandaar de naam Zuid-Hollandse Polder. Het gebied heet ook wel de Nieuwe Dussense Polder. Deze naam wordt op onderstaande kaart … [Lees meer...] overEtymologica: Kaneshoek en Canisvliet
Wetenschappelijk verantwoord onderwijs
Ik verkeer in de gelukkige omstandigheid dat ik een groep docenten uit de geesteswetenschappen mag begeleiden, de meesten uit het voortgezet onderwijs, die de komende jaren een proefschrift gaan schrijven. Die proefschriften gaan allemaal over zogeheten vakdidactische onderwerpen – ze moeten het onderwijs verbeteren, dat van henzelf of dat van anderen. De begeleiding bestaat … [Lees meer...] overWetenschappelijk verantwoord onderwijs
‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [51]-[53]
Die wonderlike, vreemde ende schone historie van Melusinen zoals gedrukt door Gheraert Leeu te Antwerpen in 1491. Kritische editie met reproductie van het unieke exemplaarKBR Brussel Inc B 1369,in combinatie met de proza-versie van Je(h)an d’Arras, bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve. Amsterdam 2024 Bibliotheek van Middelnederlandse … [Lees meer...] over‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [51]-[53]
De geschiedenis van de wrede Jan
Lidi Luursema is auteur, bekend van Klokslag twaalf en andere verhalen (1989), De toverdrank (1990) en Kooplui veroveren de wereld (1966), zegt de website van De Slegte, en dan moet het wel waar zijn. Enig doorklikken leert mij dat zij van die boeken de vertaler is: De toverdrank is geschreven door Michael Ende, Klokslag … [Lees meer...] overDe geschiedenis van de wrede Jan
Een Nederlandse vriend van Guillaume Apollinaire
De dichter Fritz Vanderpyl (Den Haag, 1876 - Lagnes, 1965) of de zoektocht naar een vergeten Nederlandse schrijver in de Provence en elders Waarde collega’s, beste vrienden, Ik ben blij vandaag hier het woord te mogen voeren over een vergeten Nederlandse schrijver. Alles is in Brussel, mijn huidige woonplaats, aan het begin van de pandemie begonnen. Ik genoot toen van … [Lees meer...] overEen Nederlandse vriend van Guillaume Apollinaire
Wat weet ik van de mensen die ik ontmoet?
De nieuwe verhalenbundel van Manon Uphoff In een van de verhalen in Manon Uphoffs nieuwe verhalenbundel Laat me binnen ziet een personage een kindertekening. Ze besluit dat zij en haar broer "veel beter konden tekenen, omdat zij wisten dat wolken niet blauw waren en dat bomen wortels hadden, geen rechte stokken waren die je zomaar in de grond duwde." Dat lijkt me een … [Lees meer...] overWat weet ik van de mensen die ik ontmoet?
Fokke & Sukke nemen het op voor Propria Cures
Reid, Geleijnse en Van Tol. Neem nu een abonnement op dit 135-jaar oude studentenblad, door de UvA uit de universiteitsgebouwen geweerd. … [Lees meer...] overFokke & Sukke nemen het op voor Propria Cures
Op de een of andere manier
Op de een of ander manier had hij geen honger en voelde hij zich niet moe meer. Toen ik deze zin las, op pagina 201 van Marcel Mörings roman Mordechai (Prometheus, Amsterdam 2025), was de boot aan. Wat vooraf ging De eerste zin van deze 506 bladzijden dikke roman had me meteen het verhaal in gesleurd: Toen Mordechai Gompertz zijn interviewer buiten … [Lees meer...] overOp de een of andere manier
