Consternatie op Mastodon, gisteren, naar aanleiding van een bericht bij de NOS over de oorlogsambities van kanselier Merz. Want wat schreef de Nederlandse Omroepstichting hierover: "Kracht schrikt agressors af. Zwakte daarentegen nodigt agressors uit", aldus Merz. "Ons doel is een Duitsland en Europa die samen zo sterk zijn dat we nooit onze wapens hoeven te … [Lees meer...] overEen Duitsland en Europa die samen sterk zijn
Artikel
Een luchtige vinger op de zere plek
In de maand dat Suriname 50 jaar onafhankelijkheid viert (november), stelt Heel Nederland Leest het boek Onder de Paramariboom van Johan Fretz centraal. Een uitgave van dit boek zal in november 2025 gratis te verkrijgen zijn bij de openbare bibliotheken.Ik herlas het.Johannes heeft een Surinaamse moeder die op haar negentiende naar Nederland (de koelcel) kwam en een Haagse … [Lees meer...] overEen luchtige vinger op de zere plek
Piet Grijs, Wouter Buikhuisen en het zwijgen
Omdat de criminoloog Wouter Buikhuisen vorige week overleden is, herlas ik Hugo Brandt Corstius' pamflet-in-tien-columns Buikhuisen – dom én slecht. Hij gebruikte daarvoor zijn pseudoniem Piet Grijs. In de in memoriams voor Buikhuisen werd Grijs wel steeds genoemd, maar vooral als iemand die enorm tekeer was gegaan tegen Buikhuisen en daarmee verantwoordelijk was voor het feit … [Lees meer...] overPiet Grijs, Wouter Buikhuisen en het zwijgen
Verdacht
Over een boektitel van Anja Meulenbelt Wie voor een te schrijven geschiedenis van de literatuurkritiek in Nederland opmerkelijke data wil signaleren, moet in zijn of haar historisch overzicht niet nalaten om 7 mei 2025 te boekstaven. Dat is namelijk de datum waarop De Groene Amsterdammer verscheen met Esha Guy Hadjadjs kritiek over de recente boeken van Sinan Çankaya en … [Lees meer...] overVerdacht
‘Via via kende hij iemand in Driebergen’
De mensheid is één groot lichaam. Wat mij overkomt heeft onherroepelijk uiteindelijk invloed op jouw leven, en andersom. Vonne van der Meer, die in haar hele oeuvre steeds heeft geëxperimenteerd met manieren om in goed geschreven korte romans belangrijke vragen aan te snijden, laat in Ik verbind u door (2004) zien wat dat betekent. Ik verbind u door is dus het verhaal van de … [Lees meer...] over‘Via via kende hij iemand in Driebergen’
Een eigen planeet voor de Nederlandse literatuur
We schrijven april 2000. Ik werkte nog in Leiden waar ik leiding gaf aan het voor de begrippen van ons vakgebied grote project Nederlandse Literatuur en Cultuur in de Middeleeuwen, kortweg NLCM. Daar werkte toen een tiental jonge onderzoekers aan projecten over Middelnederlandse letterkunde in haar culturele context. Hun individuele onderzoekingen vormden de hoofdmoot van ons … [Lees meer...] overEen eigen planeet voor de Nederlandse literatuur
We moeten ons blijven verzetten
Jullie hebben al een paar weken niet van me gehoord over de bezuinigingen. Hoe nu? Zijn ze van de baan? Welnee — met de beruchte voorjaarsnota komt er immers opnieuw een flinke dreun aan. En gezien de slapte waarmee tot nu toe in universitaire kring is gereageerd op al het onheil, zou ik het als neoliberale politicus in een coalitie met radicaal rechts wel weten: daar kunnen … [Lees meer...] overWe moeten ons blijven verzetten
Etymologica: De gudde in dienst der goden
Verspreid in de Germaanse wereld zijn oordnamen die herinneren aan de gudde, een heidense geestelijke uit lang verleden dagen. De aanduiding is afgeleid van god en lijkt ook verdacht veel op een oud woord voor doopgetuigen. Vele opzichten We weten dat onze heidense voorouders hier in goden en elven en dwergen en andere bovenzinnelijke wezens geloofden en daar allerhande … [Lees meer...] overEtymologica: De gudde in dienst der goden
En velen, zelfs de verstoktste gamers, veerden op
Ik ren niet meer voor iedere nieuwe bundel naar de boekhandel, maar als er een nieuwe bundel van Annemarie Estor is, maak ik een uitzondering. Haar poëzie heeft alles wat een mens van hedendaagse poëzie kan verwachten. Dat is in de eerste plaats taal: bijzondere woorden, die tesamen intrigerend, ja zelfs mooi, klinken. "In de hoogmoed van de oogstverwachting", staat in het … [Lees meer...] overEn velen, zelfs de verstoktste gamers, veerden op
AI en Cultuur
Over kennis, betekenis en wat daartussen ligt Er zijn dagen waarop ik denk: AI weet alles. En tegelijk niets. Dat klinkt paradoxaal, maar is het misschien niet. Want AI weet op een manier die losstaat van betekenis. Ze herkent, sorteert, anticipeert – maar begrijpt niets. Ze weet zonder ervaring, zonder context, zonder noodzaak. Dat besef kwam bij mij pas … [Lees meer...] overAI en Cultuur
Een bevlogen idealist voor een toegankelijke letterkunde
Laudatio Cees Klapwijk Gisteren reikte de KANTL de Taalpenning uit aan Cees Klapwijk, oprichter van de DBNL. Ik schreef daarvoor de bijgaande laudatio. Cees Klapwijk, die de KANTL vandaag eert, is de verpersoonlijking van een ideaal: het ideaal van de vrije toegankelijkheid van kennis over boeken, van kennis over de Nederlandse taal en letterren, vrije toegankelijkheid … [Lees meer...] overEen bevlogen idealist voor een toegankelijke letterkunde
De weg van de meeste weerstand
Waarom leerkrachten basisonderwijs en Nederlands lezers moeten zijn Robert Frost schreef in het prachtige The Road not Taken over een splitsing in een bos waarbij de wandelaar moet kiezen tussen een onbekend, onbetreden pad en een goed gebaande, vaak gekozen weg. Het is een prachtig gedicht, waar heel wat in zit. Naar verluidt schreef Frost het naar aanleiding van … [Lees meer...] overDe weg van de meeste weerstand
Vwo-eindexamen 2025: mijn antwoorden
Het is natuurlijk een eer als er een tekst van je is opgenomen in het centraal eindexamen: iemand heeft het de moeite waard gevonden om jouw tekst aan tienduizenden voor te leggen en hen te dwingen erover na te denken. Die eer overkwam me dit jaar toen een tekst van mij uit dit tijdschrift werd gelicht voor het vwo-eindexamen dat vandaag is afgenomen. Daarbij werd mij iets … [Lees meer...] overVwo-eindexamen 2025: mijn antwoorden
Wat ik van huis uit heb meegekregen, daar kon ik altijd mee verdergaan!
Tekstportret: Wyke Stommel In de serie Tekstportretten laat Jan Renkema iemand poseren in zijn tekstatelier, ter gelegenheid van een bijzondere aanleiding. Op 21 maart 2025 hield neerlandica Wyke Stommel haar oratie aan de Radboud Universiteit met als titel ‘De regels van (digitale) gesprekken’. Mijn ‘leerschool’ als kind en student Mijn … [Lees meer...] overWat ik van huis uit heb meegekregen, daar kon ik altijd mee verdergaan!
Servische neerlandistiek in tijd van protest
Stemmen uit Belgrado In november 2024 is in Novi Sad de overkapping van het treinstation ingestort waarbij 16 mensen zijn omgekomen. Als reactie daarop zijn universitaire studenten overal in Servië gestopt met naar colleges gaan, eerst op de universiteit van Belgrado, daarna ook op andere universiteiten. Leerlingen van middelbare scholen hebben hun voorbeeld gevolgd. In vier … [Lees meer...] overServische neerlandistiek in tijd van protest
Een pleidooi voor gelijke onderwijskansen in het Koninkrijk
Taal: brug of barrière? (nawoord) 'Taal: Brug of barrière' is de titel van een boek van Juana Kibbelaar. Wij hebben toestemming van de auteur deze prikkelende tekst over onderwijstaal in de Benedenwindse eilanden als serie op Neerlandistiek te plaatsen. Het boek kan ook hier worden gedownload. Op Aruba ben ik geboren; op Curaçao opgegroeid. De rode draad in mijn … [Lees meer...] overEen pleidooi voor gelijke onderwijskansen in het Koninkrijk
Taalkundige beunhazerij
Het Midden-Oosten kreunt onder kanongebulder en kruitdampen. Ik denk niet dat we er erg mee opschieten als we van de Palestijnen onschuldige slachtoffers maken en van de Israëli's afschuwelijke houwdegens en ijzervreters, of omgekeerd. Die neiging komt voor: linkse studenten die met Palestijnse vlaggen zwaaien en rechtse aanhangers van Netanyahu die vinden dat de ‘Gaza strip’ … [Lees meer...] overTaalkundige beunhazerij
Punt en el
Dat je taal echt niet in de hand hebt, dat niemand de baas is over welk stukje taal dan ook – ik heb het vaak beweerd, maar ik ondervind het ook bijna dagelijks aan den lijve, hier in de redactielokalen van Neerlandistiek. Neem de naam van ons eigen tijdschrift. We hebben precies één regel in onze stijlgids ('Stijlboek Neerlandistiek', versie 2.3, d.d. 24 maart 2024). Eén … [Lees meer...] overPunt en el
‘Maar waarom eigenlijk?’
Journalistiek en de kunst van het verleiden Eind april vond in de kolommen van Neerlandistiek een kleine discussie plaats naar aanleiding van passages in de krant van het type Franciscus was een uitgesproken politieke paus. Zijn begrafenis wordt bijgewoond door talloze wereldleiders. Maar hoeveel macht heeft een paus eigenlijk? Het stramien: Informatie, gevolgd door een … [Lees meer...] over‘Maar waarom eigenlijk?’
‘Ik zit hier goed, nog even’
Een van de wonderlijke aspecten van het schrijverschap van Vonne van der Meer is dat het zo aards is. Van der Meer beschrijft gewone mensen met een gewone baan tijdens een vakantie op Vlieland. Ze beheerst bovendien een stijl die heel geraffineerd is in zijn eenvoud. Zo begint het eerste verhaal van Laatste seizoen (2002) Het moest zo lang mogelijk een verrassing blijven. … [Lees meer...] over‘Ik zit hier goed, nog even’
De geur van de tijd
Over getijdenboeken en geesteswetenschappen Een crisis kan ertoe leiden dat we nieuwe vragen aan onze onderzoeksobjecten stellen. Hoe helpen middeleeuwse getijdenboeken ons nadenken over de waarde van de geesteswetenschappen? Op dit moment van schrijven zitten we middenin de estafettestaking tegen de bezuinigingen op het hoger onderwijs. Met die geplande bezuinigingen … [Lees meer...] overDe geur van de tijd
Mangez-vous des patat ou des friet ?
Les dialectes du néerlandais Ces jours-ci, je donne des cours à Paris, notamment sur la politique linguistique aux Pays-Bas et en Flandre, sur la formation des mots en néerlandais, et sur les dialectes. Ce texte est un résumé de ce dernier sujet. Vous qui vivez en France, pays à la riche palette d'accents et de parlers régionaux, vous savez sans doute que la langue … [Lees meer...] overMangez-vous des patat ou des friet ?
Etymologica: De zoetelaars en hun steeg
De wereld van de oude topografische elementen blijft verrassingen opleveren. Ditmaal de Zoetelaarssteeg. Dat is een doodlopend steegje met een begraafplaats ten zuidwesten van Almkerk. Het steegje ligt juist ten westen van de dijk die in 1461 aangelegd werd om het achterliggende gebied te beschermen tegen het steeds verder oprukkende zilte water uit wat nu de Biesbosch … [Lees meer...] overEtymologica: De zoetelaars en hun steeg
Vivre à Amsterdam sans le néerlandais
Le néerlandais face à l'anglais Ces jours-ci, je donne des cours à Paris, notamment sur la formation des mots en néerlandais, sur les dialectes, et sur la politique linguistique aux Pays-Bas,. Ce texte est un résumé de ce dernier sujet. Aux Pays-Bas, pays réputé pour son ouverture et son pragmatisme, l’omniprésence croissante de l’anglais ne fait plus consensus. Elle … [Lees meer...] overVivre à Amsterdam sans le néerlandais
Leslie’s beste vriendin verzint een list
Zij kwam voor hulp van Minke Douwesz is een van de eerste uitgaven van uitgeverij Velvet (zich noemende: Velvet Publishers), het tweede deel in een reeks van les-bi-queer pulpachtige literaire (dan wel literaire pulp-) werkjes, speciaal voor deze reeks geschreven. Wat betreft hoofdpersonage (een lesbische psychotherapeute) en de (inter)menselijke annex amoureuze thematiek is … [Lees meer...] overLeslie’s beste vriendin verzint een list
