Op een goede dag ontving ik een mailtje van Penguin Random House of ik de Max Havelaar naar het Portugees wilde vertalen. Ik ben geaccrediteerd vertaalster en af en toe vertaal ik wel eens wat. Toch was ik stomverbaasd, maar ook dolgelukkig. Mijn Nederlandse en Vlaamse vrienden en vriendinnen feliciteerden me, onze ambassadeur Margriet Leemhuis beloofde me dat het boek op de … [Lees meer...] overEen nieuwe ‘Max Havelaar’ in Portugal
Artikel
Gé van Bork en het ALL
Marita Mathijsen benadrukt terecht de grote betekenis van Gé van Bork voor het ALL – het Algemeen Letterkundig Lexicon. Hij behoorde tot de founding fathers ervan. Hij was een van de vier auteurs van het Letterkundig lexicon voor de neerlandistiek (samen met Piet Verkruijsse, George Vis en Henk Struik, en in een vroegere fase Willem Kuiper), dat sinds 2002 op de DBNL staat, … [Lees meer...] overGé van Bork en het ALL
Mariken van Nieumeghen (ca. 1500-1515)
Vijftig canonteksten in de klas (10) Waarover gaat Mariken van Nieumeghen? Over Mariaverering, zonde, boete, duivels en mirakels. Allemaal thema’s die onze leerlingen van vandaag niet direct zullen aanspreken. Om dit werk te kunnen actualiseren op een aantrekkelijke manier, zul je als leraar gekke toeren moeten uithalen. Tenzij je er natuurlijk in slaagt hun … [Lees meer...] overMariken van Nieumeghen (ca. 1500-1515)
Het Nederlands: niet alleen voor kleinburgerlijke asocialen
Vooropgesteld: ik vind de beslissing van de Nederlandse universiteiten om de Engelstalige opleidingen psychologie in de Randstad te sluiten rampzalig. Het betekent dat deze universiteiten zich zonder verzet schikken naar de wens van de regering, die wil bepalen welke opleidingen in welke taal worden aangeboden. Collega’s die met hart en ziel hun werk doen, krijgen ineens te … [Lees meer...] overHet Nederlands: niet alleen voor kleinburgerlijke asocialen
Gé van Borks betekenis voor de neerlandistiek
Het zijn niet alleen de spraakmakenden die van betekenis zijn voor de neerlandistiek. Van minstens zo groot belang zijn de dienstvaardigen, de bescheidenen, die met hun inzet op allerlei manieren voor het voortbestaan van het vak zorgen. Dat kan zijn door tekstedities te verzorgen van oudere literatuur, door taalkundige woordenboeken samen te stellen, ervoor te zorgen dat een … [Lees meer...] overGé van Borks betekenis voor de neerlandistiek
Dat steeds andere handen dezelfde dingen aanraken
Wie de besprekingen van Eilandgasten van 26 jaar geleden leest, ziet af en toe teleurstelling. Ja, Vonne van der Meer had zich in de decennia ervoor leren kennen als een een meesterlijk schrijver, en de verhalen in Eilandgasten waren stuk voor stuk uitstekend geschreven. Maar ze eindigen allemaal goed, ze omarmen het leven. Het meisje dat naar Vlieland gaat met de gedachte dat … [Lees meer...] overDat steeds andere handen dezelfde dingen aanraken
Reflecties op jongerentaal
Op donderdag 3 en vrijdag 4 april 2025 vonden aan de Radboud Universiteit in Nijmegen de Neerlandistiekdagen plaats. Op donderdag werd het programma samengesteld door en voor studenten Nederlandse Taal en Cultuur uit heel het land. Ze nodigden mij uit om een interactieve workshop te verzorgen over jongerentaal. Zo’n veertig studenten bogen zich over de vraag: “jongerentaal, … [Lees meer...] overReflecties op jongerentaal
Taalregels worden gevormd door een samenleving
Hoe belangrijk was de val van Antwerpen voor onze taalnormen? Zouden mensen zich vandaag de dag zonder die gebeurtenis in 1585 zo druk maken over werkwoordsspelling of het verschil tussen hen en hun? Die vraag kwam bij me op tijdens het lezen van het interessante proefschrift Setting the Standard, waarop Eline Lismont onlangs in Brussel én in Leiden promoveerde. In dat … [Lees meer...] overTaalregels worden gevormd door een samenleving
Etymologica: Sibbediksie
Een lezer vroeg me naar de etymologie van het Scheveningse woord sibbediksie ‘gezag, toezicht’: “Ik heb al bij latinisten geïnformeerd, Latijnse en Franse woordenboeken geraadpleegd, zonder resultaat. Sibi dictus? Kunt u dit raadsel oplossen?” Ik ga mijn best doen. Sibbediske Van dit sibbediksie had ik nooit gehoord, maar Scheveningse bronnen vermelden het woord … [Lees meer...] overEtymologica: Sibbediksie
Praten over baksels en kooksels
Kun je een boek waarin wordt uitgelegd hoe je in een vreemde taal vraagt of er een apotheek in de buurt is, of kunt klagen dat de man in kamer twaalf verschrikkelijk snurkt, 'vrolijk' noemen? In het Sranantongo zeg je 'wan apteiki de ini a birti?' en 'a man ini kamra twarfu e snorku no hel', en het boek waarin dat in staat Sranantongo. Surinaams voor reizigers en thuisblijvers … [Lees meer...] overPraten over baksels en kooksels
‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [86]-[88]
Die wonderlike, vreemde ende schone historie van Melusinen zoals gedrukt door Gheraert Leeu te Antwerpen in 1491. Kritische editie met reproductie van het unieke exemplaarKBR Brussel Inc B 1369,in combinatie met de proza-versie van Je(h)an d’Arras, bezorgd door Willem Kuiper en Inge Van Outryve. Amsterdam 2025 Bibliotheek van Middelnederlandse … [Lees meer...] over‘Die historie van Meluzine’ (Gheraert Leeu, Antwerpen 1491) : capittels [86]-[88]
Verlangen naar liefde en God, in 1783 en 2024
Nader tot de romans van Lucky Fonz III en Mr. Rhijnvis Feith Eeuwen scheiden Van de goden vervuld (2024) van Lucky Fonz III en Julia (1783) van Mr. Rhijnvis Feith, maar wat de tijd scheidt, kan de lezer bij elkaar brengen. Daar is bij beide romans ook alle aanleiding toe. De tijd heeft de afstand tussen beide romans onlangs aanzienlijk verkleind. De roman van Feith is … [Lees meer...] overVerlangen naar liefde en God, in 1783 en 2024
Waarom casus in het meervoud ‘casussen’ is
De lezers van Gevleugelde woorden zullen wel weten dat het meervoud van ‘politicus’ politici is. En het meervoud van ‘musicus’ musici. En van ‘cyclus’ cycli. En van ‘stimulus’ stimuli. Maar er zijn ook Latijnse woorden die een meervoud krijgen dat er verdacht Nederlands uitziet. Eén ‘casus’, twee casussen. Eén ‘campus’, twee campussen. Eén ‘cursus’, … [Lees meer...] overWaarom casus in het meervoud ‘casussen’ is
De biologische definitie van ‘vrouw’
Omdat ik in contact sta met allerlei mensen, sta ik ook in contact met mensen die de beslissing van het Britse Hooggerechtshof toejuichen dat de begrippen vrouw en geslacht ('woman' en 'sex') voor een bepaalde wet 'biologisch' moet worden opgevat. Ik heb niet zo'n duidelijke opvatting over die beslissing – als ik het goed begrijp gaat het over een interpretatie van wat de … [Lees meer...] overDe biologische definitie van ‘vrouw’
Geheime prenten bij een verboden tekst
Toen de Maastrichtse journalist en dichter Theodoor Weustenraad, 43 jaar jong, overleed aan cholera, was zijn epische gedicht in Maastrichts dialect Percessie van Scherpenheuvel nog niet af. Hoewel in afschrift wijdverbreid en bewonderd, verscheen de Percessie pas in druk in 1931. Waarom duurde het 82 jaar voordat het gedicht het licht mocht zien? En waarom moesten de … [Lees meer...] overGeheime prenten bij een verboden tekst
En weg was het boek, terug in de vergetelheid
Over Een honger van Jamal Ouariachi Jamal Ouariachi gaat zich in deze, nu tien jaar oude, roman op kundige wijze (aanvankelijk weet hij de aandacht wel vast te houden) te buiten aan ontelbare literaire kunstoefeningen van een of andere schrijfcursus voor middelbare scholieren: meervoudige vertelstructuur, verknipte verhaallijnen, ontwrichting van de chronologie, … [Lees meer...] overEn weg was het boek, terug in de vergetelheid
Wat wijzen betekent
"Deze schoenen bewaar ik in het magazijn, maar die liggen hier in de winkel." Zo'n zin is in het dagelijks leven niet te begrijpen zonder dat de spreker wijst – met zijn vinger, met zijn wenkbrauwen of met zijn blik. Alleen is er iets vreemds aan de hand: het magazijn is waarschijnlijk verder weg dan de winkel, hoe kan hij dan naar de eerste verwijzen met deze en naar de andere … [Lees meer...] overWat wijzen betekent
Even voor de mensen thuis. Wat is een contourennota?
Confuc (12) - Confucius, wat zou u doen als u geroepen werd om een land te besturen? - De taal goed gebruiken. Als de taal niet goed gebruikt wordt, zeggen de woorden niet wat ze moeten zeggen. Dan blijven de dingen die gedaan moeten worden ongedaan. De wekelijkse persconferentie van de ministerraad lijkt op een act voor elf journalisten en één … [Lees meer...] overEven voor de mensen thuis. Wat is een contourennota?
De kleine pink en de grootste prutser ooit
Het was ergens verderop in 2023, de Algemene Politieke Beschouwingen van 20 september. GroenLinks en Partij van de Arbeid waren voorzichtig bezig, een vorm van samengaan uit te proberen en in de Tweede Kamer voerde Jesse Klaver (GroenLinks) namens beide fracties gezamenlijk het woord. Geert Wilders koos voor een aanval op de niet aanwezige nummer 1 van de kandidatenlijst, Frans … [Lees meer...] overDe kleine pink en de grootste prutser ooit
Werk aan Wikipedia!
Goed idee, onlangs, van een paar Britse wetenschappers: laten we als wetenschappers in deze lastige tijden ons richten op Wikipedia. Laten we met zijn allen proberen Wikipedia zo goed mogelijk te maken, laten we het (nog meer!) voor zien van alle informatie die we hebben, zodat onze medeburgers er ook gratis over kunnen beschikken. De Wikipedia wordt maandelijks 15 miljard … [Lees meer...] overWerk aan Wikipedia!
Frida Vogels
De enige die van mij hield was de poes. Ziek en met haar laatste krachten verliet ze het huis en kwam toch terug. Ik heb haar zien sterven. Wat een mens mist, is een poezenluikje. Daarom gaat het vaak mis tussen mensen en is de muziek de enige een troost. Schrijven is muziek maken, muziek spelen is schrijven. De poes, daar werd ik vrolijk van. … [Lees meer...] overFrida Vogels
Wouden zijn bossen
Maar wilden zijn barbaren ‘Wouden zijn bossen.’ Zo werd ik in de tweede klas door mijn docent Nederlands verbeterd. Om enigszins ontwikkeld over te komen moest je volgens hem de juiste verleden tijd van ‘willen’ gebruiken. Daar was ik wel gevoelig voor – sindsdien heb ik altijd ‘zij wilden’ en nooit meer ‘zij wouden’ gezegd. Ontwikkeling is één ding, échte wijsheid is … [Lees meer...] overWouden zijn bossen
Wat is er mis met opscheppers?
Het lijkt een universele wet: mensen hebben een hekel aan zelfverheffing, pochen, eigen roem, opschepperij. Ga naar een feestje en begin hoog op te geven over je eigen talenten, en wat je allemaal gepresteerd hebt in dit leven, In de loop van de avond zullen de mensen je allemaal beginnen te haten. Waarom eigenlijk? Dat vragen de Franse onderzoekers Valentin Weber en Hugo … [Lees meer...] overWat is er mis met opscheppers?
Snoeihard
Tweemaal hetzelfde woord maar met een totaal verschillende inhoud Om even warm te lopen eerst een korte stop in het Fries-Groningse grensgebied. Het is werkelijk ruim bekend: als je dáár met autochtonen spreekt, dan kan het gebeuren dat hetzelfde woord voor de één zelfs de tegengestelde inhoud heeft als voor de ander.Het is hier een open deur, maar neem nu wat uitgesproken … [Lees meer...] overSnoeihard
Jos Joosten als probeerder
In de vorige eeuw was het heel gebruikelijk dat literatuurcritici en hoogleraren in de letterkunde van tijd tot tijd een bundel uitbrachten van hun verspreid verschenen artikelen. Garmt Stuiveling en Albert Westerlinck, Kees Fens en Paul de Wispelaere, Hugo Brems en Wiel Kusters: allemaal hebben ze een rijtje van dat soort boeken op hun naam. En wie zelf weinig of niet aan … [Lees meer...] overJos Joosten als probeerder
